Stacja Geoekologiczna w Storkowie

(woj. zachodniopomorskie)
Uniwersytet im. A.Mickiewicza, Poznań

Zlewnia górnej Parsęty położona jest w obrębie Pomorza Środkowego, w mezoregionie Pojezierza Drawskiego. Można ją uznać za reprezentatywną dla obszarów młodoglacjalnych umiarkowanej strefy klimatycznej.

Zlewnia leży na północnym skłonie strefy marginalnej fazy pomorskiej zlodowacenia vistuliańskiego. Jej rzeźba jest efektem złożonych procesów paleoglacjalnych lobu Parsęty, które przejawiały się w postaci deglacjacji arealnej oraz prawdopodobnie również aktywnym ruchem mas lodowych na nieskonsolidowanych osadach podłoża. Dalszy etap rozwoju rzeźby zachodził podczas holoceńskiego cyklu morfogenetycznego. Na współczesną rzeźbę składa się zróżnicowany zespół form: wzgórza moreny kemowej, faliste równiny moreny dennej, formy szczelinowe, sandry i zagłębienia wytopiskowe. Z morfogenezą holoceńską związane są doliny rzeczne, rozcięcia erozyjne, zastoiska pojezierne, stożki napływowe i obszary torfowisk, wśród których największą powierzchnię zajmuje Chwalimskie Bagno.

Wśród utworów powierzchniowych najczęściej występują piaski i żwiry o różnej strukturze, gliny morenowe, osady stokowe i mineralno-organiczne wypełnienia zagłębień bezodpływowych i dolin rzecznych. Pokrywa glebowa charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem jednostek glebowych na stosunkowo niewielkim obszarze. Wśród użytków rolnych dominują gleby brunatne i płowe oraz rzadziej czarne ziemie i mady. Oprócz gleb mineralnych występują gleby mineralno-organiczne i organiczne (torfowo-mułowe, torfowe torfowisk niskich, murszaste).

Cechą charakterystyczną struktury użytkowania ziemi jest mozaikowy układ użytków, nawiązujący do głównych form rzeźby i rozkładu litologii i gleb. Grunty orne stanowią 43,4% powierzchni zlewni i są związane głównie z moreną denną we wschodniej części zlewni i moreną czołową w części południowej. Lasy zajmują 34,6% powierzchni i koncentrują się na obszarach sandrowych i częściowo czołowomorenowych. Użytki zielone, stanowiące 15,4% powierzchni zlewni, zajmują przede wszystkim zagłębienia wytopiskowe i obniżenia dolinne.

Powierzchnia zlewni górnej Parsęty, zamkniętej przekrojem hydrometrycznym w Storkowie na 13 km długości rzeki, wynosi 74 km2. Deniwelacja wynosi 120 m; od 203 m n.p.m. - Polska Góra, do 83 m n.p.m. - profil zamykający zlewnię. Daje to średni spadek powierzchni zlewni 8,4%o. Gęstość sieci rzecznej, przy uwzględnieniu cieków stałych i okresowych wynosi 2,24 km/km2.

W granicach zlewni górnej Parsęty wydzielono 10 zlewni cząstkowych, różniących się wielkością, morfologią, litologią, glebami i użytkowaniem. Wśród nich jest zlewnia Młyńskiego Potoku, lewobrzeżnego dopływu Parsęty, w której również realizowany jest program ZMŚP. Jej obszar leży w zasięgu wysoczyzny morenowej, zbudowanej głównie z piasków i piasków gliniastych. Powierzchnia zlewni zajmuje 3,94 km2, przy czym 35% zajmują lasy, 39,5% grunty orne a 22,7% łąki i pastwiska.

Zlewnia jeziora Czarnego, w której rozpoczęto realizację programu ZMŚP, ma powierzchnię około 15 ha i jest położona na międzyrzeczu Parsęty, zlewni Kłudy i zlewni Skalneńskiego Potoku. Zlewnia leży na piaszczystych obszarach sandrowych powierzchni fluwioglacjalnej. Jest to powierzchnia leśna z borem sosnowym świeżym.