Funkcjonowanie wybranych geoekosystemów Polski
w świetle pomiarów monitoringowych w roku hydrologicznym 1999

Małgorzata Mazurek & Zbigniew Zwoliński
gmazurek@amu.edu.pl & zbzw@amu.edu.pl

 

Warunki meteorologiczne w roku hydrologicznym 1999

 

Obserwacje zjawisk i stanu fizycznego atmosfery pozwalają na wykrycie ewentualnych zmian warunków klimatycznych w różnych skalach czasowych i przestrzennych (Lorenc, 1995), a także stanowią podstawę dla oceny zmienności pozostałych komponentów środowiska przyrodniczego. Program pomiarowy: meteorologia realizowany był w 5 Stacjach Bazowych ZMŚP; brak jest danych dla Stacji Bazowej w Wigrach, która opiera się na danych meteorologicznych ze Stacji IMGW w Suwałkach.

Według klasyfikacji termiczno-wilgotnościowej H. Lorenc (1998) rok hydrologiczny 1999 pod względem warunków termicznych (Ryc. 2) można zaliczyć do lat normalnych w Stacjach: Puszcza Borecka, Storkowo, Szymbark, do lat lekko ciepłych w Koniczynce i ciepłych w Pożarach. Najniższą średnią roczną temperaturę zanotowano w Puszczy Boreckiej - 6,8°C, a najwyższą w Pożarach - 8,8°C (Ryc. 2). Jako szczególnie ciepłe na wymienionych Stacjach zapisały się miesiące lipiec i wrzesień.

 

Warunki termiczno-opadowe w Stacjach Bazowych ZMŚP w roku hydrologicznym 1999

Ryc. 2. Warunki termiczno-opadowe w Stacjach Bazowych ZMŚP w roku hydrologicznym 1999

 

Pod względem warunków opadowych (wg klasyfikacji Z. Kaczorowskiej, vide Lorenc 1998) wszystkie Stacje Bazowe odnotowały w analizowanym roku opady mieszczące się w zakresie opadów przeciętnych. W Koniczynce obserwowano najniższą sumę opadów atmosferycznych (579,2 mm), co zgodne jest z klasyfikacją obszar zlewni Strugi Toruńskiej, położonego w Regionie Chełmińsko-Toruńskim, jako jednego z najcieplejszych i o najniższych sumach opadów w Polsce. Najwyższe sumy opadów atmosferycznych wystąpiły w Szymbarku (790,6 mm) położonym w Regionie Tarnowsko-Rzeszowskim. Współczynnik nierównomierności opadów, wyznaczony na podstawie stosunku maksymalnego do minimalnego opadu miesięcznego w danym roku, wskazuje na zróżnicowanie rozkładu opadów w ciągu roku hydrologicznego 1999. Wyjątkowo niski współczynnik (2,4) dla Storkowa potwierdza dużą równomierność opadów w ciągu całego roku, bez dłuższych okresów bezopadowych; średnie wartości współczynnika, z deficytem opadów występującym w drugiej połowie lata, zanotowano w rozkładach opadów w Puszczy Boreckiej (4,14), Koniczynce (4,53) i Szymbarku (5,29). Największe zróżnicowanie w miesięcznym rozkładzie opadów wystąpiło w Pożarach (9,6), gdzie najobfitsze opady notowano w czerwcu, a najniższe w styczniu. Maksymalny dobowy opad o wysokości 39,8 mm wystąpił 21 czerwca 1999 r. w Szymbarku. Stwierdzone natężenia opadu było niskie i nie wywołało intensywnych procesów spływu powierzchniowego i spłukiwania na stokach.

Pod względem opadów śniegu i występowania pokrywy śnieżnej wyróżnia się obszar pogórski. W roku kalendarzowym 1999 suma opadu atmosferycznego w postaci śniegu wyniosła w Szymbarku 185,7 mm (23 % rocznej sumy opadu). Długość zalegania pokrywy była o 20 dni dłuższa niż przeciętnie, a maksymalnie zanotowana miąższość wyniosła 52 cm. Natomiast pokrywa śnieżna obserwowana w Stacji Bazowej Koniczynka występowała w sumie w ciągu 50 dni. Maksymalne grubości pokrywy osiągały 8 cm. Na północy kraju, w Stacji Bazowej Puszcza Borecka zimą wystąpiły znaczne opady śniegu, a pokrywa śnieżna zalegała aż 99 dni. Rozkład i długość okresów z pokrywą śnieżną, jak i z przemarznięciem gruntu zadecydował o przebiegu roztopów i wpłynął zarówno na denudację mechaniczną, jak i na procesy hydrochemiczne.

Warunki pogodowe pozwalają zaliczyć roku hydrologicznego 1999 do lat przeciętnych, z lekkim odchyleniem w kierunku lat ciepłych, co znalazło odzwierciedlenie w charakterze i tempie obiegu wody oraz krążenia materii w badanych zlewniach.


Wprowadzenie

Warunki meteorologiczne w roku hydrologicznym 1999

Obieg wody w zlewniach reprezentatywnych ZMŚP w roku hydrologicznym 1999

Jakość powietrza w roku hydrologicznym 1999

Chemizm opadów atmosferycznych w roku hydrologicznym 1999

Gleby i chemizm roztworów glebowych w zlewniach reprezentatywnych

Chemizm wód gruntowych w zlewniach reprezentatywnych

Chemizm wód powierzchniowych w zlewniach reprezentatywnych

Realizacja innych programów monitoringowych

Wnioski końcowe

Literatura


Cytowanie: Mazurek, M., Zwoliński, Zb., 2000. Funkcjonowanie wybranych geoekosystemów Polski w świetle pomiarów monitoringowych w roku hydrologicznym 1999. [Online] http://main.amu.edu.pl/~zmsp/stan99/stan99.html, Instytut Badań Czwartorzędu i Geoekologii UAM, Poznań, [dd.mm.rrrr - data odwiedzenia strony]

e-mail: zmsp@amu.edu.pl, 30.11.2000