Funkcjonowanie wybranych geoekosystemów Polski
w ¶wietle pomiarów monitoringowych w roku hydrologicznym 1999

Małgorzata Mazurek & Zbigniew Zwoliński
gmazurek@amu.edu.pl & zbzw@amu.edu.pl

 

Wprowadzenie

 

Realizacja programu Zintegrowanego Monitoringu ¦rodowiska Przyrodniczego (ZM¦P) w geoekosystemach reprezentatywnych dla zróżnicowanych krajobrazów Polski obejmuje analizę wybranych elementów abiotycznych i biotycznych ¶rodowiska przyrodniczego w oparciu o przyjęty system pomiarowy i metody analityki laboratoryjnej (Kostrzewski, 1995, Kostrzewski i in., 1995).

Realizacja zadań badawczych okre¶lonych w ramach ZM¦P wymaga zapewnienia jednorodnych ci±gów pomiarowych w ramach poszczególnych programów oraz porównywalno¶ci danych uzyskiwanych z pomiarów prowadzonych w obrębie zlewni reprezentatywnych, jak i pomiędzy zlewniami reprezentuj±cymi poszczególne geoekosystemy. Wymogi te pozwala stopniowo spełniać pozyskiwana przez Stacje Bazowe nowoczesna, standardowa aparatura, jednolite metodyki pomiarowe i analityczne oraz tematyczne szkolenia osób zaangażowanych w realizację programu ZM¦P.

Kompleksowe badania ¶rodowiska przyrodniczego dostarczaj± informacji ilo¶ciowych o stanie wybranych geoekosystemów Polski (Zwoliński 1997) i pozwalaj± na zidentyfikowanie wpływu czynników zewnętrznych i wewnętrznych na stan całego systemu, a nie tylko na pojedyncze jego elementy czy subsystemy. Badania prowadzone w roku hydrologicznym 1999 w Stacjach Bazowych ZM¦P (Ryc. 1) odzwierciedlaj± stan aktualny geoekosystemów położonych w różnych czę¶ciach Polski oraz wskazuj± na główne kierunki zagrożeń ¶rodowiska zlewni w skali lokalnej i regionalnej.

 

Lokalizacja Stacji Bazowych ZM¦P

Ryc. 1. Lokalizacja Stacji Bazowych ZM¦P

 

Zlewnie badawcze ZM¦P: górna Parsęta, Czarna Hańcza i jezioro Łękuk stanowi± geoekosystemy młodoglacjalne w niewielkim stopniu przekształcone antropogenicznie. Szczególn± uwagę zwraca Stacja Bazowa Puszcza Borecka (Ryc. 1), gdzie przy braku większych lokalnych Ľródeł zanieczyszczeń, badania jako¶ci powietrza i wód docieraj±cych do podłoża zlewni dostarczaj± informacji na temat dostawy i depozycji składników będ±cych efektem transportu transgranicznego (Żarska i in., 1998). Zlewnia Strugi Toruńskiej reprezentuje bezle¶ny, młodoglacjalny geoekosystem przeobrażony rolniczo, ci±gle narażony na zanieczyszczenia rolnicze i zanieczyszczenia powietrza emitowane przez zakłady produkcyjne Torunia i Chełmży (Wójcik, 1998). Badana czę¶ć zlewni Kanału Olszowieckiego w Puszczy Kampinoskiej, położona w pasie rzeĽby staroglacjalnej, stanowi ekosystem bagienno-ł±kowy w różnych fazach naturalnej sukcesji. Obszar ten znajduje się pod wpływem zanieczyszczeń atmosferycznych z Warszawy oraz zanieczyszczeń pochodzenia rolniczego z Równiny Błońskiej. Obszar Puszczy Kampinoskiej zagrożony jest też przez pożary i niewła¶ciw± gospodark± wodn±, która doprowadziła do obniżenia poziomu wód gruntowych i degradację zespołów ro¶linnych zbiorowisk bagiennych (Wierzbicki, 1998). Zlewnia Bystrzanki reprezentuje geoekosystem fliszowy o warunkach przyrodniczych charakterystycznych dla gór niskich i pogórzy, pozostaj±cy pod wpływem zanieczyszczeń z Gorlic, Tarnowa i Krakowa (Gil i Bochenek, 1998).

Celem pracy jest wskazania ważniejszych wyników badań monitoringowych uzyskanych w Stacjach Bazowych ZM¦P (Ryc. 1) w roku hydrologicznym 1999. Opracowanie zostało wykonane w oparciu o roczne raporty Stacji Bazowych ZM¦P (Bochenek, 2000, ¦nieżek (red.) 2000, Krzysztofiak, 2000, Kostrzewski (red.) 2000, Wójcik (red.) 2000, Wierzbicki, 2000).


Wprowadzenie

Warunki meteorologiczne w roku hydrologicznym 1999

Obieg wody w zlewniach reprezentatywnych ZM¦P w roku hydrologicznym 1999

Jako¶ć powietrza w roku hydrologicznym 1999

Chemizm opadów atmosferycznych w roku hydrologicznym 1999

Gleby i chemizm roztworów glebowych w zlewniach reprezentatywnych

Chemizm wód gruntowych w zlewniach reprezentatywnych

Chemizm wód powierzchniowych w zlewniach reprezentatywnych

Realizacja innych programów monitoringowych

Wnioski końcowe

Literatura


Cytowanie: Mazurek, M., Zwoliński, Zb., 2000. Funkcjonowanie wybranych geoekosystemów Polski w ¶wietle pomiarów monitoringowych w roku hydrologicznym 1999. [Online] http://main.amu.edu.pl/~zmsp/stan99/stan99.html, Instytut Badań Czwartorzędu i Geoekologii UAM, Poznań, [dd.mm.rrrr - data odwiedzenia strony]

e-mail: zmsp@amu.edu.pl, 30.11.2000