Zintegrowany Monitoring Środowiska Przyrodniczego w Polsce
Stan geoekosystemów Polski
w roku hydrologicznym 1996

Zbigniew Zwoliński
Instytut Badań Czwartorzędu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań

E1: Gleby F1: Chemizm roztworów glebowych F2: Wody gruntowe

Roztwory glebowe były badane w stacjach Puszcza Borecka i Szymbark oraz w niewielkim zakresie w Storkowie i Koniczynce. W cyklu rocznym chemizm wód glebowych był mierzony jedynie na stacji w Szymbarku. Z badań tych wynika, że parametry fizyko-chemiczne wód kształtują się w zróżnicowany sposób w rozkładzie miesięcznym i są w dużej mierze uzależnione od wielkości opadów atmosferycznych. W 1996 roku zarejestrowano 186 dni z opadami atmosferycznymi i 187 dni ze spływem śródglebowym, który łącznie stanowił zaledwie 4,2 % rocznej sumy opadów. Pozostała część opadów atmosferycznych, 812,2 mm, podlegała procesom infiltracji do głębszych poziomów wód gruntowych, pobieraniu przez szatę roślinną oraz parowaniu. Odczyn wód glebowych w porównaniu z odczynem opadów atmosferycznych był wyższy o około 1,5 jednostek pH i wykazywał dużą zmienność dobową (4,7-7,57 pH), natomiast niewielką zmienność wartości średnich miesięcznych (6,24-6,89 pH). Znacząca stabilność odczynu ma związek z typem gleb, a mianowicie gleb brunatnych właściwych i wyługowanych. Mineralizacja wód glebowych sięgała maksymalnie 152 mgdm-3 i była wyższa dla półrocza zimowego.
Interesujących informacji dostarczają obserwacje na stacji w Puszczy Boreckiej. Pozwalają one na stwierdzenie wzbogacania wód glebowych w składniki jonowe w profilu podłużnym stoku. Podobna zależność dotyczy wzrostu wartości odczynu i przewodności elektrolitycznej. Ponadto stwierdzono znaczne ilości jonów chlorkowych i siarczanowych, co należy wiązać z zewnętrznym dopływem tych składników do środowiska glebowego oraz zmniejszanie się zawartości potasu i związków azotu w czasie okresu wegetacyjnego. Z kolei na stacji w Storkowie zaobserwowano podwyższone stężenia jonów sodu i manganu w wodach glebowych, albowiem kwaśne roztwory infiltrujące w głąb profilu glebowego łatwo wymywają te jony z koloidów glebowych, usuwając je trwale z kompleksu sorpcyjnego (tab. 2). W pionowym profilu glebowym w zlewni jeziora Czarnego stwierdzono dwa skrajne układy w zmienności jonowej. Jedne jony są wzbogacane, inne zaś zubażane wraz ze wzrostem głębokości profilu glebowego, co stanowi wyraz równowag hydrochemicznych w roztworach glebowych. W wodach drenarskich w Koniczynce stwierdzono dużą zawartość azotu azotanowego, co może stanowić istotne zagrożenie dla eutrofizacji Strugi Toruńskiej.


E1: Gleby F1: Chemizm roztworów glebowych F2: Wody gruntowe


e-mail: zmsp@hum.amu.edu.pl


10.10.1997