Program pomiarowy O1: Fauna bezkręgowa

Program O1 obejmuje wyłów części fauny wchodzącej w skład monitorowanych ekosystemów, jest to grupa fauny lądowej zasiedlającej warstwę trawiasto-zielną, a w zadrzewieniach warstwę koron drzew. Gatunki te dostatecznie odzwierciedlają stan środowiska przyrodniczego i jego zmiany. Program O1 realizowany był w Stacji Bazowej Pożary i obejmował monitoring chrząszczy z rodziny biegaczowatych Carabidae, gatunków Elateridae, Formicidae i chrząszczy z rodzin Staphylinidae i Pselaphidae. Również w roku 2001 na polach uprawnych Stacji Bazowej ZMSP w Koniczynce kontynuowano badania monitoringowe wybranych grup bezkręgowców glebowych (Lumbricidae i Collembola).

W Stacji Bazowej Pożary od 1999 r. prowadzony jest monitoring chrząszczy z rodziny biegaczowatych na 18 powierzchniach doświadczalnych. Łowność biegaczowatych zmieniała się w ciągu 3 lat badań, przy czym na wszystkich powierzchniach zanotowano trend wzrostu liczebności łowionych chrząszczy. Udział gatunków higrofilnych również podlegał pewnym zmianom, ale dynamika zmian udziału osobników gatunków higrofilnych nie jest wiązana ze stopniem wilgotności środowiska. Zaobserwowano, że zmniejszeniu udziału gatunków higrofilnych Carabidae, towarzyszy wzrost udziału gatunków szeroko rozpowszechnionych na półkuli północnej, czyli gatunków: palearktycznych i holarktycznych. Obserwacja ta może sugerować, że wycofywaniu się fauny higrofilnej towarzyszy kolonizacja terenu gatunkami zaliczanymi do eurybiontów. Oznacza to, że wskaźnikowe gatunki higrofilne posiadają bardziej "lokalny" w skali globalnej zasięg tj. europejski. Natomiast liczniejsze pojawienie się osobników fauny leśnej informuje o przesychaniu terenu.

W trzecim roku zbioru chrząszczy z rodzin Staphylinidae i Pselaphidae bardzo wyraźnie zmienił się zestaw gatunkowy. Obserwowana dynamika zmian składu gatunkowego świadczy o tym, że ustalonych składów gatunkowych dla poszczególnych powierzchni, będzie można oczekiwać dopiero po szóstym-siódmym roku badań monitoringowych. Dopiero po tym okresie, dla warunków Puszczy Kampinoskiej, można będzie określić definitywny zestaw gatunków charakterystycznych, oceniając:

Wyniki badań Stacji Bazowej ZMSP w Koniczynce wykazały wyraźny wpływ warunków klimatycznych na ogólną liczebność i dynamikę sezonowych zmian liczebności fauny bezkręgowej. Bardzo duża ilość opadów w minionym roku (ponad 750 mm) i utrzymująca się wysoka wilgotność gleby sprawiły, że liczebność higrofilnych Lumbricidae była większa niż w roku ubiegłym. Zagęszczenie Collembola utrzymywało się na podobnym poziomie jak w roku 2000, a sezonowy przebieg zmian liczebności, tak jak w latach poprzednich był typowy dla tej grupy: notowano małą liczebność wiosną i stopniowy wzrost w ciągu lata aż do maksimum jesienią. Obserwacje zmian ilościowych skoczogonek na polu, gdzie od ośmiu lat stosuje się elementy gospodarki integrowanej: urozmaicony płodozmian z roślinami motylkowymi, nawożenie organiczne i ograniczanie zabiegów chemicznych, wskazują na utrwalanie się korzystnego trendu wzrostu ilościowego zespołów Collembola i stopniowe zbliżanie się do stanu właściwego dla agroekosystemów w latach 50-60 XX w., gdy antropopresja nie była tak wielka.

poprzedni   |   następny