Program pomiarowy E1: gleby

Zakwaszenie gleb stanowi zagrożenie w skali regionalnej i kraju. Zjawisko to ma w Polsce przyczyny naturalne, związane z pierwotnymi cechami środowiska (skała macierzysta, roślinność) pogłębiane obecnie przez czynniki antropogeniczne (kwaśne deszcze, niewłaściwe nawożenie mineralne). W ramach programu E1: gleby wytypowano i skartowano pięć glebowych powierzchni testowych na terenie zlewni Chwalimskiego Potoku w Storkowie, na terenie Puszczy Boreckiej w Diablej Górze, w zlewni Czarnej Hańczy w Wigrach oraz w zlewni Strugi Toruńskiej w Koniczynce. W roku hydrologicznym 2001 na terenie zlewni badawczej Stacji Bazowej ZMŚP Św. Krzyż zespół pod kierunkiem dr hab. inż. Jolanty Komisarek (2001) wykonał kartowanie gleb (Tab. 1). Prowadzone były również prace nad zaktualizowaniem mapy glebowej w zlewni jeziora Łękuk (Śnieżek 2002). Powierzchnie glebowe (cztery z nich w obrębie gleb płowych, a na Stacji Bazowej Św. Krzyżu na glebach brunatnych kwaśnych) różnią się między sobą budową profili glebowych, aktualnymi procesami glebowymi, rytmem uwilgotnienia oraz zlokalizowaniem na obszarach o zróżnicowanej skali zagrożenia zanieczyszczeniem.

Ze względu na niewielkie tempo zmian zachodzących w profilu glebowym kartowania glebowych wykonane są w cyklach pięcioletnich.

Tabela 1. Charakterystyka badanych powierzchni glebowych na Stacjach Bazowych ZMŚP
Cecha Storkowo,
zlewnia Chwalimskiego Potoku
Puszcza Borecka,
zlewnia jeziora Łękuk
Wigry,
zlewnia Czarnej Hańczy
Koniczynka,
zlewnia Toruńskiej Strugi
Święty Krzyż,
stok Łysej Góry
typ gleby gleby płowe zaciekowe, gruntowo-glejowe gleby płowe zaciekowe opadowo-glejowe gleby płowe (z)bielicowane gleby płowe opadowo-glejowe gleby brunatne kwaśne o różnym stopniu zbielicownia
gatunek gleb piaski gliniaste płytkie do średnio głębokich zalegające na glinach piaszczystych lub glinach lekkich piaski gliniaste płytkie do średnio głębokich zalegające na glinach lekkich lub średnich piaski gliniaste lub słabogliniaste, płytkie do średnio głębokich, zalegające na piaskach szkieletowych glina lekka silnie pyły, glina pylasta i piaszczysta z rumoszem skalnym
warunki drenażu dostateczne do dobrych dobre nadmierne średnio dobre niedostateczne do dobrych
ekspozycja NW SE SW SW SSW-NNE
użytkowanie terenu użytek zielony kompleks leśny kompleks leśny użytkowanie rolnicze kompleks leśny
pH w H20 5,31 4,54 4,58 6,48 3,72
pH w KCl 4,28 3,70 3,61 5,45 2,97
C org.
[g kg-1]
16,07 16,90 27,8 8,13 6,87

Oprócz badań w cyklu pięcioletnim, w Koniczynce realizowane są przez Ośrodek Badawczy Biologii Stosowanej UMK jednoroczne cykle badań zmienności przestrzennej podstawowych właściwości gleb, takich jak zawartość węgla i azotu, odczyn, oraz zawartość łatwo dostępnych (aktywnych) form dwóch podstawowych dla życia roślin pierwiastków fosforu i potasu. W czarnych ziemiach zbadano również zmienność przestrzenną miąższości poziomu próchnicznego.

Gleby badane na Stacjach Bazowych poza Stacją Bazową w Koniczynce, zaliczają się do grupy gleb bardzo kwaśnych i kwaśnych, które narażone są na degradację m.in. na skutek oddziaływania kwaśnych deszczy. Zakwaszenie gleb wpływa niekorzystnie na wielkość plonów, zmniejsza ilość i dostępność substancji odżywczych, a zarazem ułatwia przyswajanie przez rośliny metali ciężkich.

poprzedni   |   następny