Małgorzata Mazurek & Zbigniew Zwoliński

Instytut Badań Czwartorzędu i Geoekologii
Uniwersytet im. A. Mickiewicza
Fredry 10, 61-701 Poznań
M.Mazurek@e-mail & Zb.Zwoliński@e-mail

Stan geoekosystemÓw Polski
w roku 2000

Program pomiarowy J1: flora i roślinność zlewni reprezentatywnej
Program pomiarowy J2: struktura i dynamika szaty roślinnej

Realizując plan włączania do programów dotyczących świata roślinnego kolejnych Stacji Bazowych wykonano analizę występowania zbiorowisk roślinnych na terenie zlewni Bystrzanki (E. Dubiel, S. Gawroński, M. Langer) oraz utworzono listę florystyczną badanego terenu wraz z określeniem wielkości populacji poszczególnych gatunków. Jednocześnie kontynuowano badania w zlewni górnej Parsęty, zlewni jeziora Łękuk Wielki na terenie Puszczy Boreckiej oraz zlewni rzeki Czarna Hańcza na obszarze niewielkiego kompleksu torfowisk.

Powierzchnia testowa dla Stacji Bazowej Szymbark, zlokalizowana w górnej części zlewni potoku Bystrzanka, jest typowym dla Beskidu Niskiego lasem gospodarczym, z drzewostanem częściowo prześwietlonym w wyniku wyrębów. Pod względem składu florystycznego reprezentuje ona zbiorowisko lasu jodłowego z jeżyną Rubus hirtus - Abies alba. W drzewostanie wybranej powierzchni zdecydowanie dominuje jodła (Abies alba), której towarzyszy buk (Fagus sylvatica). Dla każdej całej powierzchni testowej wykonano zdjęcie fitosocjologiczne i plan rozmieszczenia drzew, pniaków i zwartego podrostu oraz analizę struktury podrostu jodły i buka.

W zlewni Strugi Toruńskiej do badań wydzielono powierzchnię badawczą zlokalizowaną w śródpolnych zadrzewieniach, występujących na siedlisku grądu typowego Tilio-Carpinetum typicum. Drugą powierzchnię stanowią zbiorowiska ruderalne rozwijające się na miejscu porzuconych pól uprawnych. Dalsze obserwacje przestrzennego rozmieszczenia roślinności na badanym obszarze pozwolą na ustalenie kierunków i tempa zmian szaty roślinnej. Do szczegółowych obserwacji został wytypowany na pierwszej powierzchni gatunek - Gagea lutea, a na drugiej Cirsium palustre.

W Wigrach, w ramach prac nad Operatem Ochrony Wigierskiego Parku Narodowego w roku 2000, wykonano także dla zlewni reprezentatywnej, mapy typów siedliskowych lasu i leśnych zbiorowisk roślinnych. Na terenie Wigierskiego Parku Narodowego wyróżniono 13 typów siedliskowych lasu, z których 7 występuje na obszarze zlewni reprezentatywnej. Są to następujące typy siedliskowe:

Badania zbiorowisk roślinnych na terenie Wigierskiego Parku Narodowego wykazują obecność wielu gatunków borealno-kontynentalnych. Na terenie zlewni Czarna Hańcza odnaleziono również dwa nowe gatunki roślin chronionych. Są to Dactylorchiza baltica i Malaxis monophyllos. Na tym samym torfowisku prawdopodobnie występuje Carex chordorrhiza.

Efektem dotychczasowych badań wykonanych w ramach podprogramów ZMŚP J1 i J2 jest przede wszystkim:

Rozpoznanie bioróżnorodności flory w zlewniach stanowi dobry punkt wyjścia do śledzenia tempa i charakteru zmian jakie nastąpią w badanych geoekosystemach oraz ich interpretacji w kontekście antropopresji. Programy pomiarowe, dotyczące struktury, dynamiki, inwentaryzacji i stanu biosfery realizowane są w cyklach kilkuletnich. Stąd pierwsze wyniki badań przedstawione w raportach poszczególnych Stacji Bazowych oraz w złożonych do archiwum opracowaniach specjalistów ZMŚP nie pozwalają jeszcze w tak krótkim okresie na poznanie wyraźnych prawidłowości funkcjonowania i tendencji rozwoju biosfery. Dopiero po ponownych badaniach można będzie mówić o zmianach w funkcjonowaniu podsystemu biosfery pod wpływem czynników antropogenicznych i w odniesieniu do pozostałych podsystemów środowiska przyrodniczego.


Spis treści:

Stan geoekosystemÓw Polski
w roku 2000

Małgorzata Mazurek & Zbigniew Zwoliński

Instytut Badań Czwartorzędu i Geoekologii
Uniwersytet im. A. Mickiewicza
Fredry 10, 61-701 Poznań
M.Mazurek@e-mail & Zb.Zwoliński@e-mail

Wprowadzenie
P
r
o
g
r
a
m
y

p
o
m
i
a
r
o
w
e
A1: meteorologia
B1: chemizm powietrza atmosferycznego
C1: chemizm opadów atmosferycznych
C2: chemizm opadu podokapowego
C3: chemizm spływu po pniach
E1: gleby
F1: chemizm roztworów glebowych
F2: wody gruntowe
H1: wody powierzchniowe - rzeki
H2: wody powierzchniowe - jeziora
J1: flora i roślinność zlewni reprezentatywnej
J2: struktura i dynamika szaty roślinnej
O1: fauna bezkręgowa
Podsumowanie
Literatura


Cytowanie: Mazurek, M., Zwoliński, Zb., 2001. Stan geoekosystemów Polski w roku 2000. [Online] http://main.amu.edu.pl/~zmsp/stan00/stan2000.html, Instytut Badań Czwartorzędu i Geoekologii UAM, Poznań, [dd.mm.rrrr - data odwiedzenia strony]


Strona główna programu ZMŚP w Polsce; e-mail