8. PROGRAMY POMIAROWE ZMŚP - wytyczne organizacji sieci pomiarowej

 

8.9. PROGRAM POMIAROWY G1: CHEMIZM ORGANÓW ASYMILACYJNYCH (LISTOWIA)

 

CEL POMIARÓW:

Analizy chemizmu organów asymilacyjnych są efektywną metodą identyfikacji stresów fizjologicznych drzew leśnych związanych z imisją zanieczyszczeń. Umożliwiają określenie zmian zawartości składników biogenicznych i zanieczyszczeń w igłach i liściach. Wykonywane zarówno na materiale "żywym" (igły i liście pobrane z drzew), jak i "martwym" (opad biologiczny = ściółka) analizy są bardzo ważne dla określenia przepływu biogenów, jak i poziomu troficzności drzewostanów.

 

ZALECANA METODYKA:

Próbki organów asymilacyjnych pobierać należy poza poletkami, gdzie prowadzony jest monitoring roślinności z 5 do 10 drzew należących do tej samej klasy (dominujące lub współdominujące). Optymalnym okresem pobierania próbek z drzew zrzucających liście (liściaste + modrzew) jest sierpień, a z drzew iglastych - listopad-grudzień.

Próbki organów asymilacyjnych pobiera się poprzez odcinanie czy też odpiłowanie gałęzi. Przydatne do tego celu są specjalne nożyce ogrodnicze z bardzo długimi rączkami. Nie należy ścinać drzew; nie jest również zalecane wspinanie się na nie. Jeżeli żadna inna metoda poboru próbek nie jest możliwa dopuszczalne jest również obłamywanie gałęzi. Wybierać należy jedną gałąź z 5-8 okółka licząc od szczytu drzewa (eksponowaną na światło i wiatr). Subpróbkami są horyzontalne i wertykalne jednoroczne (z aktualnego - ostatniego cyklu wegetacyjnego) odrosty.

Obłamane odrosty należy umieścić niezwłocznie w papierowych torbach i szybko przewieźć do laboratorium, starannie unikając możliwości zanieczyszczeń pyłem lub glebą.

Liści i igieł nie należy myć. Materiał winien być rozdrobniony na kawałki < 0,5 mm za pomocą młynka wykonanego ze stali nierdzewnej. Aby uzyskać maksimum możliwej informacji o naturalnej zmienności chemizmu liści i igieł nie powinno się mieszać próbek. Jeżeli jednak próbki są mieszane, należy używać równych ilości materiału z tej klasy wiekowej. Materiał powinien być wymieszany bardzo starannie i przechowywany wysuszony.

Wstępna preparatyka obejmuje również wysuszenie próbek w temperaturze 40°C do stałej wagi. Wysuszony materiał, który nie został zużyty do analiz należy starannie zapakować i przechowywać w "magazynie próbek środowiskowych" dla ewentualnego użycia w przyszłych badaniach.

Metodyki analiz laboratoryjnych są analogiczne jak w przypadku badania chemizmu gleb (gleb organicznych). Szczegóły zawarte są w rozdziale 8.6 i w tabeli 4 w załączniku 12.

Wartości poszczególnych parametrów podaje się w stosunku do suchej wagi (105°C).

 

PARAMETRY POMIAROWE:

program podstawowy

Parametr

Kod

Jednostka - dokładność

(ilość miejsc dziesiętnych)

Częstotliwość pomiarów

sucha waga 100 liści/igieł

RE_T

g..................... 1

1/rok

siarka ogólna Sogól.

STOT_

mg kg-1............ 0

....

azot ogólny Nogól.

NTOT_

mg kg-1............ 0

....

fosfor ogólny Pogól.

PTOT_

mg kg-1............ 2

....

wapń Ca

CA_

mg kg-1............ 2

....

magnez Mg

MG_

mg kg-1............ 2

....

sód Na

NA_

mg kg-1............ 2

....

potas K

K_

mg kg-1............ 2

....

całkowity węgiel organiczny Corg

COR_T

mg kg-1............ 0

....

mangan Mn

MN_

mg kg-1............ 2

....

cynk Zn

ZN_

mg kg-1............ 1

....

bor B

B_

mg kg-1............ 3

....

miedź Cu

CU_

mg kg-1............ 1

....

molibden Mo

MO_

mg kg-1............ 3

....

ołów Pb

PB_

mg kg-1............ 3

....

kadm Cd

CD_

mg kg-1............ 3

....

Fenole

FEN_

mg kg-1............ 2

....

 

ZAPIS DANYCH W RAPORCIE:

Pierwsze dwie kolumny zawierają kod podprogramu. Kod medium (kolumny 12-19) określa dominujący gatunek drzewa na poletku pomiarowym (z listy B4 kodów NCC - patrz załącznik 5). "Poziom" (kolumny 22-25) określa wysokość opróbowanej gałęzi nad powierzchnią terenu (w cm) "Skala" (kolumny 32-34) oznacza ilość próbek, z których tworzona jest próbka zbiorcza. W kolumnach daty (26-31) zapisuje się miesiąc poboru próbek.