8. PROGRAMY POMIAROWE ZMŚP - wytyczne organizacji sieci pomiarowej

 

8.1. PROGRAM POMIAROWY A1: METEOROLOGIA

 

CEL POMIARÓW:

Warunki klimatyczne mają bardzo istotny wpływ na funkcjonowanie i przemiany ekosystemów. Zmienność dobowa i sezonowa większości procesów abiotycznych i biotycznych uwarunkowana jest czynnikami klimatycznymi. Regulują one również atmosferyczny dopływ materii z zewnątrz. Dane z obserwacji meteorologicznych są niezbędne do porównań z przeciętnymi warunkami dla wielolecia, określenia powtarzalności ekstremalnych zjawisk klimatycznych i związanych z nimi reakcji ekosystemów.

 

ZALECANA METODYKA:

Wybierając miejsce na lokalizację pomiarów meteorologicznych należy zwrócić uwagę, aby teren był reprezentatywny pod względem warunków mezoklimatycznych dla całego monitorowanego obszaru ZMŚP (zlewni). Wskazane jest, aby stanowisko pomiarów meteorologicznych znajdowało się w jego obrębie. Unikać należy miejsc o specyficznym mikroklimacie np.: zaklęsłości czy też odsłoniętych wierzchowin.

Pomiary meteorologiczne wykonuje się na terenie tzw. poletka (ogródka) meteorologicznego. Lokalizacja ogródka ma zasadnicze znaczenie dla uzyskiwania poprawnych wyników pomiarów. Powierzchnia terenu powinna być w miarę "otwarta", niezakłócająca swobodnego przepływu strug powietrza, bez znacznych deniwelacji, porośnięta trawą do wysokości 10 -15 cm. W okresie zimy śnieg zalega tu w sposób naturalny od czasu pojawienia się aż do zaniku.

Szczegółowy opis lokalizacji i zasady obserwacji poszczególnych elementów meteorologicznych zawarte są w publikacji IMGW (Janiszewski 1988). Zawarte są w niej jednocześnie wytyczne co do metod obserwacji uwzględniające standardy Światowej Organizacji Meteorologicznej. Uwaga: zgodnie z poleceniem Dyrektora IMGW na posterunkach meteorologicznych, z dniem 1 stycznia 1996 r. będzie obowiązywała inna niż dotychczas zasada obliczania średniej dobowej temperatury powietrza i średniej dobowej wilgotności powietrza.(patrz roz. 10). Nowa metoda ma za zadanie wyeliminowanie przestarzałego półautomatycznego sprzętu pomiarowego (termo i higrografy). Podstawowym założeniem proponowanych zmian było zapewnienie jednorodności ciągów obserwacyjnych. W celu zachowania pełnej porównywalności danych z siecią IMGW Stacje Bazowe ZMŚP winny przyjąć nowy standard.

 

KONTROLA I WERYFIKACJA DANYCH:

Osoba archiwizująca dane z pomiarów meteorologicznych zobowiązana jest po zakończeniu miesiąca dokonać ich zestawienia i przeprowadzić kontrolę logiczną i rachunkową. Po przeprowadzeniu archiwizacji na magnetycznych nośnikach informacji powinna być zastosowana automatyczna kontrola danych. Celem tego rodzaju kontroli jest przede wszystkim wyodrębnienie z całości materiału wartości wątpliwych: błędnych lub mało prawdopodobnych. Zasygnalizowane wartości powinny być przedmiotem analizy szczegółowej. Zasady kontroli źródłowych danych meteorologicznych podane są w opracowaniach Janiszewskiego (1988) i Pruchnickiego (1987).

 

PARAMETRY POMIAROWE:

program podstawowy

Parametr

Kod

Jednostka - dokładność

(ilość miejsc dziesiętnych)

Częstotliwość pomiarów

temperatura powietrza

TA_D

°C........................... 1

3/doba

temperatura powietrza na termometrze minimalnym

TA_N

°C........................... 1

1/doba

temperatura powietrza na termometrze maksymalnym

TA_X

°C........................... 1

1/doba

temperatura powietrza przy powierzchni gruntu (na 5 cm)

TA_G

°C........................... 1

3/doba

temperatura gruntu na głębokościach 5, 20 i 50 cm

T_S

°C........................... 1

3/doba

wilgotność względna z psychrometru Augusta

HH_R

%............................ 0

3/doba

opady atmosferyczne - deszczomierz Hellmana

RR_T

mm.......................... 1

1/doba

opady atmosferyczne - pluwiograf

RR_I

mm h-1.................... 1

rejestracja ciągła (IV/V - IX/X)

prędkość wiatru na 10 m

WV_

m s-1....................... 1

3/doba

kierunek wiatru na 10 m

WD_

Kod................... 0-15

3/doba lub 1/godzina

miąższość pokrywy śnieżnej

SC_H

Cm.......................... 1

1/doba

zawartość wody w śniegu (gęstość śniegu)

SC_WC

%............................ 1

1/doba

promieniowanie całkowite

SOL_T

W m-2..................... 0

24/doba

usłonecznienie

SOL_P

H............................. 1

rejestracja ciągła

program rozszerzony

Parametr

Kod

Jednostka - dokładność

(ilość miejsc dziesiętnych)

Częstotliwość pomiarów

promieniowanie UV-B

SOL_UVB

W m-2.................. 0

24/doba

 

ZAPIS DANYCH W RAPORCIE:

Pierwsze dwie kolumny zawierają kod podprogramu. Kod medium (kolumny 12-19) pozostaje pusty. "Poziom" (kolumny 22-25) określa wysokość/głębokość (w cm) umieszczenia przyrządu pomiarowego w stosunku do powierzchni terenu. "Skala" (kolumny 32-34) oznaczają ilość pojedynczych przyrządów służących do pomiaru danego parametru. Raport zawiera wyłącznie średnie dobowe (wskaźnik X - kolumna 53), bądź dla parametrów mierzonych raz na dobę wyniki pojedynczych pomiarów. Z pasków pluwiograficznych (lub zapisów cyfrowych telepluwiografów) należy określić średnią dobową intensywność opadów w mm na godzinę (mm h-1, wydajność opadu dobowego w mm/czas trwania opadu w godzinach). W sytuacji kiedy kierunek wiatru rejestrowany jest automatycznie częściej niż w terminach standardowych pomiarów meteo w raporcie podawana jest wartość modalna (wskaźnik M - kolumna 53) w formie kodu 16 kierunkowej róży wiatrów (od N zgodnie z ruchem wskazówek zegara). Przy standardowej frekwencji pomiarów (3 na dobę) parametr ten jest w raporcie pomijany.