prof. UAM dr hab. Katarzyna Balbuza Drukuj

katarzyna_balbuzaACADEMIA.EDU

 

Adiunkt w Zakładzie Historii Społeczeństw Antycznych w Instytucie Historii UAM

 

Historyk w zakresie dziejów antycznych, zwłaszcza Rzymu starożytnego. Studiowała historię w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (magisterium: Viri triumphales od Augusta do Hadriana, 1996). Doktorat w zakresie nauk humanistycznych w zakresie historii starożytnej powstał w wyniku studiów doktoranckich na UAM (Triumf jako wyraz rzymskiej ideologii zwycięstwa w okresie od Augusta do Dioklecjana, 2001) pod opieką naukową prof. dr. hab. Leszka Mrozewicza. Na etapie studiów doktoranckich studiowała także w Ruprecht-Karls-Universität w Heidelbergu, pod opieką prof. Gezy Alföldy'ego. Zatrudniona (od 2002) w Instytucie Historii UAM na stanowisku adiunkta.

Stypendystka Katholischer Akademischer Ausländer Dienst (Institut für Alte Geschichte na Universität Heidelberg), Fundacji Lanckorońskich z Brzezia (Rzym), Kantonu Fryburg (Fribourg) w Szwajcarii (Département des Sciences del' Antiquité na Université Misericorde de Fribourg), Rządu Włoskiego (Rzym), w Université Marc Bloch w Strasburgu (Strasburg), Christian-Albrechts-Universität zu Kiel, Universität Würzburg oraz Deutscher Akademischer Austausch Dienst (Heidelberg).

Zdobyła doświadczenie archeologiczne jako członek Ekspedycji Archeologicznej UAM w Łeknie (1991; kierownik wykopalisk: prof. dr hab. Andrzej Wyrwa) oraz w Novae w Bułgarii (1993 i 1994; kierownik wykopalisk: dr Andrzej B. Biernacki).

Beneficjentka grantu Komitetu Badań Naukowych oraz uczestnik grantów zespołowych.

Od roku 1997 brała udział i współorganizowała (wraz z prof. dr. hab. Leszkiem Mrozewiczem) ekspedycje naukowe dla studentów IH UAM do różnych miejsc kultury antycznej i znaczących muzeów: Moguncja (1997), południowe Niemcy – limes germańsko-retycki (1998), Sycylia (2000), Turcja – wybrzeże egejskie (2006), Rzym (2008), Kampania, Włochy (2009). 

 

Nagrody

2002 - nagroda Prezesa Rady Ministrów za pracę doktorską

2006 - nagroda indywidualna (III stopnia) Rektora UAM za osiągnięcia w pracy naukowej 

2014/15 - Medal Brązowy za Długoletnią Służbę od Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej 

2015 - nagroda indywidualna (I stopnia) Rektora UAM za osiągnięcia w pracy naukowej

2015 nagroda indywidualna (III stopnia) Rektora UAM za osiągnięcia w pracy naukowej 

2015 - stypendium naukowe Rektora UAM 

2016 (za rok 2015) nagroda Prezesa Rady Ministrów za rozprawę habilitacyjną

2017 - Medal Komisji Edukacji Narodowej od Ministra Edukacji Narodowej 

 

Członkostwo 

od 2009 r.  Polskie Towarzystwo Filologiczne (Koło Poznańskie)

od 2009 r.  Polskie Towarzystwo Historyczne (Wiceprezes; Oddział w Poznaniu - http://www.pth-poznan.pl/)

od 2010 r.  Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk (Członek Komisji Rewizyjnej; Wydział Historii i Nauk Społecznych - http://ptpn.poznan.pl/

od 2013 r. – Polskie Towarzystwo Numizmatyczne (Oddział w Poznaniu)

od 2015 r. – Stowarzyszenie Historyków Starożytności (członek Zarządu)     

 

Zainteresowania naukowe
  • historia wczesnego Cesarstwa Rzymskiego (I-III w.)
  • ideologia władzy cesarzy rzymskich
  • ideologia zwycięstwa w okresie cesarstwa rzymskiego
  • religia, kultura i sztuka starożytnego Rzymu
  • numizmatyka rzymska
  • ikonografia monet rzymskich
  • znaleziska monet rzymskich na ziemiach polskich

 

Publikacje:

Książki

  • (współred.) Miasto w starożytności. Materiały z ogólnopolskiej konferencji Poznań, 19-21. września 2002 r., red. L. Mrozewicz, K. Balbuza, Poznań 2004.
  • Triumfator. Triumf i ideologia zwycięstwa w starożytnym Rzymie epoki Cesarstwa, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2005.
  • (współred.) Świat starożytny, jego polscy badacze i kult panującego, pod red. L. Mrozewicza i K. Balbuzy, Poznań 2011.
  • (współred.) Studia Lesco Mrozewicz ab amicis et discipulis dedicata, ed. S. Ruciński, K. Balbuza, K. Królczyk, Poznań 2011.
  • Aeternitas Augusti. Kształtowanie się i rozwój koncepcji wieczności w (auto)prezentacji cesarza rzymskiego (od Augusta do Sewera Aleksandra), Poznań 2014.
Artykuły 
  • Viri triumphales odznaczeni nad środkowym i dolnym Dunajem w okresie od Augusta do Trajana (Studia Moesiaca II), Poznań 1994, s. 111-120.
  • Viri triumphales od Augusta do Hadriana (Scripta Minora III. Aetas Imperatoria), Poznań 1999, s. 129-187.
  • Die Siegesideologie des Octavian/Augustus, Eos LXXXVI 2, 1999, s. 267-299.
  • Rzymskie miasto Cambodunum – topografia i historia, Nasze Historie V 2000, s. 97-102.
  • Triumph as the Expression of Roman Ideology of Victory from Augustus to Diocletianus,  Eos LXXXIX 2, 2002, s. 361-366.
  • The Aspects of Domitian’s Ideology of Victory, w: Orbis Antiquus. Studia in honorem Ioannis Pisonis, ed. L. Ruscu, C. Ciongradi, R. Ardevan, C. Roman, C. Gazdac, Cluj-Napoca 2004, s. 25-33.
  • Roma Aeterna symbolem cywilizacji (czasy Hadriana), w: Miasto w starożytności. Materiały z ogólnopolskiej konferencji Poznań, 19-21. września 2002 r. (Xenia Posnaniensia. Monografie), ed. L. Mrozewicz, K. Balbuza, Poznań 2004, s. 213-221.
  • Ideologia zwycięstwa cesarza Klaudiusza (w aspekcie podboju Brytanii), w: Ideologia i propaganda w starożytności. Materiały ogólnopolskiej konferencji Komisji Historii Starożytnej PTH, Rzeszów 12-14 września 2000, pod red. L. Morawieckiego i P. Berdowskiego, Rzeszów 2004, s. 383-389.
  • The Triumph in the Service of the Dynastic Policy of Emperors during the Principate, Eos XCI 2004, s. 63-82.
  • Idea Aeternitas w ideologii władzy cesarzy z dynastii flawijskiej, w: Grecy, Rzymianie i ich sąsiedzi, pod red. K. Nawotki i M. Pawlak, Wrocław 2007, s. 559-571.
  • Problem wieczności państwa w Rzymie Augusta, w: Haec mihi in animis vestris templa. Liber in memoriam Leslai Morawiecki, ediderunt Piotr Berdowski et Beata Blahaczek, Rzeszów 2007, s. 197-204.
  • William Szekspir a idy marcowe, w: Idy marcowe 2050 lat później, pod red. L. Mrozewicza, Poznań 2008, s. 211-219.
  • Via Appia Antica - longarum regina viarum, Studia Periegetica. Zeszyty Naukowe Wielkopolskiej Wyższej Szkoły Turystyki i Zarządzania w Poznaniu II 2008, s. 17-31.
  • AVGVSTA IN AETERNITATE. Motyw wieczności w Rzymie Antoninów ze szczególnym uwzględnieniem Faustyny Starszej, w: Hortus Historiae. Księga Pamiątkowa ku czci Profesora Józefa Wolskiego, Kraków 2010, s. 393-409.
  • Aion z Afrodyzjas i koncepcja filozoficzna saeculum aureum Augusta, w: Społeczeństwo i religia w świecie antycznym. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej (Toruń, 20-22 września 2001 r.), pod red. P. Wojciechowskiego i Sz. Olszańca, Toruń 2010, s. 207-226.
  • Aeternitas – an Element of Emperor Trajan’s Self-Representation (an Outline of the Problem), w: Res Historica. Terra, mare et homines II. Studies in Memory of Professor Tadeusz Łoposzko, pod red. H. Kowalskiego, P. Madejskiego, Lublin 2010, s. 27-32.
  • Triumf w starożytnym Rzymie, w: Szkice Humanistyczne. Wybrane teksty wykładów wygłoszonych na Wydziale Historycznym w ramach Poznańskiego Festiwalu Nauki i Sztuki, pod red. R. Kolińskiego, A. Kotłowskiej, I. Barczyńskiej, K. Polakowskiego, Poznań 2010, s. 43-57.
  • Alians polityki z religią, czyli o znaczeniu wizyty Wespazjana w Aleksandrii oraz znakach zwiastujących jego rządy, w: Studia Flaviana, pod red. L. Mrozewicza, Poznań 2010, s. 95-117.
  • P. Sulpicius Quirinius et ornamenta triumphalia. Quelques remarques concernat la datation, w: Studia Lesco Mrozewicz ab amicis et discipulis dedicata, ed. S. Ruciński, K. Balbuza, K. Królczyk, Poznań 2011, s. 17-29.
  • Aeternitas cesarzy w mennictwie konsekracyjnym Imperium Romanum w okresie od Augusta do Antoninów, w: Świat starożytny, jego polscy badacze i kult panującego, pod red. L. Mrozewicza i K. Balbuzy, Poznań 2011, s. 297-312.
  • Wspomnienie o Profesorze Lesławie Morawieckim-polskim badaczu władzy charyzmatycznej, w: Świat starożytny, jego polscy badacze i kult panującego, pod red. L. Mrozewicza i K. Balbuzy, Poznań 2011, s. 33-46.
  • Cesarz Galba, śmierć – damnatio memoriae (?) – restitutio honorum, w: Damnatio memoriae w europejskiej kulturze politycznej, red. R. Gołaj-Dempniak, D. Okoń, M. Semczyszyn, Szczecin 2011, s. 43-57.
  • La conception d’Aeternitas dans le monnayage de consécration romain de l’époque du principat, Palamedes VI 2011, s. 93-108.
  • Główne nurty w ideologii władzy cesarza Galby, w: Studia Flaviana II, pod red. L. Mrozewicza, Poznań 2012, s. 45-64.
  • Propaganda idei sekularnej w mennictwie FIlipa Araba, Filipa II i Otacilii Sewery, w:Świat starożytny. Państwo i społeczeństwo, pod red. R. Kulesza, M. Stępień, E. Szabat, M. Daszuta, Warszawa 2013, s. 404-419.
  • Ikonografia Aeternitas w mennictwie cesarzy pryncypatu, SEG VIII 2013, s. 7-27.
  • The Idea of aeternitas of State, City and Emperor in Augustan Poetry, Klio 96.1, 2014, s. 49-66.
  • Virtutes and Abstract Ideas Propagated by Marcia Otacilia Severa.Numismatic Evidence, w: Within the Circle of Ancient Ideas and Virtutes. Studies in Honour of Professor Maria Dzielska, ed. by K. Twardowska, M. Salamon, S. Sprawski, M. Stachura, S. Turlej, Kraków 2014, s. 185-196.
  • The Semiotics of Triumph and Social Communication in the Roman Empire during the Principate Era, w: Explicit and Implicit Meanings of Cultural Communication/ Явные и скрытые смыслы культурной коммуникации, pod red. K. Jędraszczyk, Gniezno 2015, s. 237-257.
  • Concordia, Aeternitas Imperii i kwestie dynastyczne w menniczym programie ideologicznym pierwszych Sewerów, SEG XII 2015, s. 61-83.
  • Cesarz a bóstwa solarne i lunarne w (auto)prezentacji Septymiusza Sewera i jego rodziny (193-211), w: Elity w świecie starożytnym (Szczecińskie Studia nad Starożytnością, t. III), pod red. D. Okoń, M. Cieśluk, Szczecin 2015, s. 225-245. 
  • Ideologiczno-religijne aspekty wojny w świetle przedhadrianowych medalionów rzymskich (Cezar-Trajan), w: Armia, systemy obronne i ideologiczno-religijne aspekty wojny w imperium rzymskim, red. H. Kowalski, P. Madejski, Lublin 2015, s. 229-246.
  • Das Feiern der Besiegung Armeniens durch Marcus Antonius in Alexandria: ein Triumph, eine dionysische Pompe oder eine Feierlichkeit sui generis?, w: Marcus Antonius. History and Tradition, ed. by D, Słapek, I. Łuć, Lublin 2016, s. 89-99.
  • Idea aeternitas Augusti – początki i kierunek rozwoju, w: Fenomen wieczności (Zeszyty Naukowe Centrum im. Edyty Stein, t. XV), pod red. A. Grzegorczyk, K. Ilskiego, P. Jakubowskiego, Poznań 2016, s. 243-255.
  • Der Triumph, die Thronfolge und Inauguration der neuen Dynastien in der Prinzipat, w: Der römische Triumph in Prinzipat und Spätantike, hrsg. F. Goldbeck, J. Wienand, Berlin 2017
  • IMP XV/ SICIL – debate over the Augustus’ golden quaternio of Pompeii (w druku).
  • Miejsce Roma Aeterna w repertuarze rzymskich idei cesarskich w III wieku po Chr., Wrocław (w druku).
  • Historia antyku w Poznaniu – teraźniejszość i przyszłość dydaktyki, Warszawa (w druku) (współautorstwo z A. Tatarkiewicz).
  • "(...) Publiusz Scypion Syfaksa, Lucjusz Paulus Perseusza, a inni jeszcze innych spętanych królów ludowi rzymskiemu pokazali". Symboliczna interakcja między captivi nobiles i triumfatorem, Szczecin 2017 (Szczecińskie Studia nad Starożytnością, t. IV) (w druku).
  • Confrontation of the captivi nobiles and the Triumphator in the Roman Triumphal Ceremony (w druku).
  • "Obcy" oszczędzeni w triumfach rzymskich. Dalsze losy prominentnych jeńców w Rzymie okresu pryncypatu (w druku).

Redakcje, recenzje, opracowania, sprawozdania

 

  • [oprac.] Linderski J., Śmierć Tyberiusza Grakcha, ed. K. Ilski, L. Mrozewicz, M. Musielak, Xenia Posnaniensia, series altera I, 1997,
  • [sprawozdanie] Ideologia i propaganda w starożytności (ogólnopolska konferencja historyków starożytności, Rzeszów 12-14 IX 2000), EosLXXXVII, 2, 2000, s. 405-406,
  • [rec.] Agata Aleksandra Kluczek, Polityka dynastyczna w Cesarstwie Rzymskim w latach 235 – 284, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego (Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nr 1899), 2000, ss. 170, EOS XC. 1, 2003,
  • [oprac.] Schumacher L., Faszystowska recepcja propagandy augustowskiej, , Xenia Posnaniensia, series altera XV, ed. K. Ilski, L. Mrozewicz, M. Musielak, Poznań 2003,
  • [współredakcja z L. Mrozewiczem], Xenia Posnaniensia. Monografie (2004),
  • [oprac.] Marek Ch., Grecka polis w czasach hellenistycznych, Xenia Posnaniensia, series altera XXI, ed. L. Mrozewicz, M. Musielak, Poznań 2005,
  • [rec.] Olbrycht M.J., Aleksander Wielki i świat irański. [Alexander der Große und die iranische Welt, Rzeszów, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2004, 412 s., ISBN 83-7338-134-1, Sehepunkte V, 2005, nr 7/8 (http://www.sehepunkte.historicum.net/2005/07/8732.html),
  • [współoprac.] Nawotka K., Śmierć i grób Aleksandra Wielkiego, Xenia Posnaniensia, series altera XXII, ed. L. Mrozewicz, M. Musielak, Poznań 2005
  • [współoprac.] Martin J.P., Kult panującego w Cesarstwie Rzymskim, Xenia Posnaniensia, series altera XXIII, ed. L. Mrozewicz, M. Musielak, Poznań 2005
  • [oprac.] von Bülow G., Romuliana-Iatrus. Dwa przykłady późnorzymskiej architektury prowincjonalnej, Xenia Posnaniensia, series altera XXII, ed. L. Mrozewicz, M. Musielak, Poznań 2005,
  • [tłum.] von Bülow G., Romuliana-Iatrus. Dwa przykłady późnorzymskiej architektury prowincjonalnej, Xenia Posnaniensia, series altera XXII, ed. L. Mrozewicz, M. Musielak, Poznań 2005,
  • [rec.] Leonhard Schumacher, Niewolnictwo antyczne. Dzień powszedni i los niewolnych, tłum. B. Mrozewicz, do druku podał L. Mrozewicz, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2005, s. 346, il. 137, Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych LXVII, 2007, s. 159-162,
    [współoprac.] Kolb F., Troja. Mity, polityka, historia i nauka, Xenia Posnaniensia, series altera XXXVI, ed. L. Mrozewicz, M. Musielak, Poznań 2009,
  • [rec.] Elżbieta Makowiecka, Sztuka Rzymu od Augusta do Konstantyna, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010, ss. 216, il. 194, Studia Europaea Gnesnensia III, 2011, s. 303-313,
  • [red.]  Studia Lesco Mrozewicz ab amicis et discipulis dedicata, ed. S. Ruciński, K. Balbuza, K. Królczyk, Poznań 2011,
  • [rec.] Mennictwo cesarskiego Rzymu. The Roman Imperial Coinage, volume II, Part 1: from AD 69 - 96. Vespasian to Domitian, by I.A. Carradice and T.V. Buttrey (M. Amandry & A. Burnett eds.). Second fully revised edition, Spink&Son Ltd, London 2007, ss. 404, 160 tablic, Studia Europaea Gnesnensia IV, 2011, s. 377-382.
  • [rec.] Monografia mennictwa Trajana. Bernhard Woytek, Die Reichsprägung des Kaisers Traianus (98-117). Moneta Imperii Romani 14. 2 Bände (Veröffentlichungen der Numismatischen Kommission 48 = Denkschriften der Philosophisch-Historische Klasse der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 387), Wien 2010, 682 s. ogółem, 156 tablic, 29,7x21 cm., Studia Europaea Gnesnensia V, 2012.
  • Branka Migotti (Hrsg.): The Archaeology of Roman Southern Pannonia. The State of Research and Selected Problems in the Croatian Part of the Roman Province of Pannonia. Oxford (Archaeopress) 2012. BAR International Series: 2393. XII, p. 439, ₤60,–. „Gymnasium” 120.4, 2013, s. 406–408.

  • Erika Manders: Coining Images of Power. Patterns in the Representation of Roman Emperors on Imperial Coinage A.D. 193–284. Leiden–Boston–Tokyo (Brill) 2012. Impact of Empire: 15. xviii, p. 363, € 119,–, „Gymnasium” 120.5, 2013, s. 512–514.

  • Autoprezentacja cesarzy rzymskich w mennictwie II i III wieku po Chr. Erika Manders: Coining Images of Power. Patterns in the Representation of Roman Emperors on Imperial Coinage A.D. 193–284, Brill Academy Publishers, Leiden–Boston–Tokyo 2012 (=Impact of Empire, t. XV),363 s., „Studia Europaea Gnesnensia” 9, 2014, s. 265–267.

  • Susanne Börner, Marc Aurel im Spiegel seiner Münzen und Medaillons. Eine vergleichende Analyse der stadtrömischen Prägungen zwischen 138 und 180 n. Chr., Bonn: Dr. Rudolf Habelt Verlag GmbH 2012.  (=Antiquitas. Reihe 1, Abhandlungen zur alten Geschichte, begründet von A. Alföldi, hrsg. von G. Alföldy, F. Kolb, W. Schmitz, Bd. 58), S. 372, ISBN: 978-3-7749-3769-7. EUR 79,00, „Gymnasium“ 121.6, 2014, s. 621-622. 

  • Peter Franz Mittag: Römische Medaillons. Caesar bis Hadrian, Stuttgart: Franz Steiner Verlag ²2012. Erweiterte und korrigierte Auflage, S. 308, Ill. 69 Taf. 621 Münzen, ISBN: 978-3-515-10129-5. EUR 54,00, „Gymnasium“ 122.1, 2015.

  • Frederik J. Vervaet, The High Command in the Roman Republic. The Principle of the summum imperium auspiciumque from 509 to 19 BCE, Stuttgart (Steiner) 2014, 369 S. EUR 69,-, "Gymnasium" 123.2, 2016, s. 191-193.

  • Michael Koortbojian, The Divinization of Caesar and Augustus. Precedents, Consequences, Implications, Cambridge: Cambridge University Press 2013, S. 341, ISBN 978-0-521-19215-6. $ 99,00, "Gymnasium" (w druku)