SPIS TREŚCI

Strona główna Wprowadzenie do informatyki System komputerowy Dane tekstowe Podstawowe operacje logiczne wykonywane przez procesor Budowa komputera Zasada działania komputera Urządzenia zewnętrzne komputera Pojęcie i zadania systemu operacyjnego System operacyjny UNIX System V Organizacja danych w systemie MS-DOS Organizacja danych w systemie Windows Technika okienek w Windows Graficzny interfejs użytkownika Startowanie i zamykanie systemu Windows Słownik angielskich terminów komputerowych Pytania kontrolne Wstęp do algorytmów Podstawowy edytor tekstów w systemie Windows 95 Dokumenty tekstowe Arkusze kalkulacyjne Relacyjne bazy danych Wstęp do telekomunikacji Postawy sieci komputerowych Podstawowe usługi realizowane w sieciach rozległych Wirusy komputerowe Angielskie słownictwo komputerowe w Windows 95 Sprawdzian z angielskiego słownictwa komputerowego

Podstawowe usługi w sieciach WAN

Wprowadzenie

Sieci rozległe

Usługi realizowane w sieciach:

Bezpośrednie połączenie modemowe

Biuletyny elektroniczne BBS

Komercyjne sieci publiczne

Sieci akademickie

Poczta elektroniczna E-mail

Lista dyskusyjna

System News

TELNET

FTP

WWW

Zadania kontrolne

Wprowadzenie

Od początków swego istnienia komputery osobiste były wyposażone w porty szeregowe. Jak sama nazwa wskazuje, port szeregowy umożliwia przesyłanie danych w sposób szeregowy, czyli bit za bitem. Z kolei procesor przesyła dane równolegle tj. jednocześnie po dwa lub cztery bajty (16 lub 32 bity). Potrzebne jest więc urządzenie, które potrafiłoby przekształcić dane z postaci równoległej do szeregowej i odwrotnie. Urządzeniem takim jest układ elektroniczny określany zwykle skrótem UART (ang. univeral asynchronous receiver-transmiter), czyli uniwersalny asynchroniczny odbiornik-nadajnik. Każdy komputer osobisty posiada takie urządzenie. Jednak, aby mógł on nadawać i odbierać bity do i z innych komputerów podłączonych do sieci rozległej, muszą zostać spełnione jeszcze inne warunki. Warunki te to:

• posiadanie modemu podłączonego z jednej strony do portu szeregowego, a z drugiej – do kabla telefonicznego,
• kabla telefonicznego lub teleinformatycznego, który przewodzi sygnały do i z centrali telefonicznej, odpowiedniego oprogramowania obsługującego modem i transmisję danych, numeru telefonicznego lub adresu komputera-serwera z którego realizowany jest dostęp do sieci komputerowych,
• nazwa naszego konta i hasło (konto znajduje się w komputerze-serwerze tzw. provider’a, czyli firmy dostarczającej usługi sieciowe).

Aby użytkownik komputera połączonego przez modem z siecią komputerową, mógł poprawnie zainstalować i skonfigurować oprogramowanie do transmisji danych, nie wystarczy prawidłowe połączenie odpowiednich kabli. Niezbędna jest znajomość podstawowych parametrów modemu i transmisji. Parametrami tymi są przede wszystkim:

• numer portu szeregowego COM (jeśli do portu COM1 jest podłączona mysz, to modem jest przyporządkowywany do portu COM2),
• numer przerwania IRQ, (dla portu COM1 jest to standardowo IRQ 4, a dla COM2 IRQ 3),
• ogólnopolski numer telefonu umożliwiający dostęp do sieci tj. 0, 0202122,
• szybkość transmisji tzw. przepływność określana w bitach na sekundę (ang. bps – bits per second) – zwykle firma TP S.A. gwarantuje przepływność 9600 bps,
• liczba bitów danych (standardowo 8),
• określenie, czy do wykrywania błędów transmisji jest stosowany bit parzystości,
• liczba bitów stopu (standardowo 1),
• sposób sterowania przepływem informacji między komputerem u modemem (standardowo Xon/Xoff),
• nazwa protokołu i hasło (standardowo jest to ppp i ppp),
• ponadto w systemie operacyjnym musi zostać zainstalowany protokół TCP/IP, który jest obsługiwany przez całą sieć Internet.

Sieci rozległe

W sieciach lokalnych LAN (ang. local area network) przesyłanie danych nie następuje za pomocą modemu – małe odległości miedzy komputerami nie wymagają jego instalowania. Nie mniej jednak komputery muszą być połączone odpowiednimi kablami i posiadać karty sieciowe. Natomiast w sieciach rozległych WAN (ang. wide area network) wymagana jest instalacja modemów i innych urządzeń takich jak np. bramy, rutery, serwery nazw domenowych DNS (ang. domain name serwers). W chwili obecnej różnice między sieciami lokalnymi a sieciami rozległymi zaczynają zanikać – dzieje się tak dzięki powstawaniu sieci metropolitarnych (ang. MAN – metropolitan area network), skupiających komputery z pewnego obszaru np. sieć TASK to sieć skupiająca komputery wyższych uczelni w Trójmieście.

Usługi realizowane w sieciach:

Bezpośrednie połączenie modemowe

Usługa ta, to najprostsze połączeni dwóch komputerów, gdzie jeden udostępnia swoje dane (katalogi i pliki). Umożliwia ona przesyłanie plików tzw. upload, czyli wysyłanie plików oraz tzw. download, czyli odbieranie plików.

Biuletyny elektroniczne BBS

Biuletyny elektroniczne (BBS – bulletin board sytsms) są systemami ogólnie dostępnymi, to znaczy takimi, z których mogą korzystać wszyscy zainteresowani, podobnie jak z komercyjnych sieci publicznych, lecz na mniejszą skalę – udostępniają one zwykle oprogramowanie typu shareware. W Gdańsku jest kilka BBS-ów – jednym z nich jest np. pracujący przez 24 godziny na dobę BBS Politechniki Gdańskiej o numerze dostępowym (058) 3472109.

Komercyjne sieci publiczne

Sieci publiczne działają zwykle na terenie całych krajów i kontynentów oraz oferują o wiele szerszy zakres usług niż sieci BBS. Ponadto pozwalają na korzystanie ze środowiska graficznego, lecz wszyscy użytkownicy są zobowiązani uiszczać pewien abonament. Najwięcej sieci komercyjnych działa na terenie USA, do najbardziej znanych spośród nich należą CompuServe, America Online, BIX i służą do wymiany informacji takich jak np.. sport, prognoza pogody, giełda, rezerwacja biletów lotniczych, wynajmowanie samochodów, dokonywanie rozliczeń finansowych.

Sieci akademickie

Sieci te istnieją na potrzeby pracowników naukowych i studentów oraz agend rządowych, a za korzystanie z jej usług nie pobierane są żadne opłaty.

Poczta elektroniczna E-mail

E-mail (ang. electronic mail) - najbardziej znana usługa oferowana przez sieci rozległe to poczta elektroniczna. Umożliwia ona wymianę korespondencji na podobnych zasadach jak poczta tradycyjna – główna różnica polega na tym, że tzw. skrzynka pocztowa nie znajduje się w miejscu zamieszkania abonenta, lecz w tzw. węźle pocztowym (serwerze pocztowym).

Za jej pośrednictwem można wysłać list do najbardziej odległego zakątka naszego globu, a także wysłać tzw. załączniki w postaci plików binarnych (programy, rysunki, dźwięki, filmy wideo).

Lista dyskusyjna

Lista dyskusyjna to taka forma poczty elektronicznej, gdzie wysłanie listu powoduje automatyczne przekazanie go do członków grupy osób pragnących wymieniać wzajemnie swoje poglądy na dany temat.

System News

System News działa na podobnych zasadach jak listy dyskusyjne, a różnica między nimi polega na tym, że listy dyskusyjne są automatycznie zapisywane w skrzynce pocztowej odbiorcy, a w systemie New wymagane jest samodzielne przekopiowanie wszystkich potrzebnych informacji.

TELNET

TELNET to usługa polegająca na możliwości pracy z komputerem zdalnym – to tak jakby użytkownik znajdował się przy komputerze odległym o setki, czy tysiące kilometrów. Sesja interaktywna na zdalnym komputerze jest wymagana wtedy, gdy zachodzi konieczność uruchomienia programu dostępnego jedynie za pośrednictwem sieci, a w pobliżu naszego miejsca zamieszkania nie ma komputera o mocy obliczeniowej do uruchomienia tego programu.

FTP

Ten rodzaj usługi służy do kopiowania plików pomiędzy komputerami – zdalnym i lokalnym.Kopiowanie plików pomiędzy komputerami umieszczonych w sieci rozległej np. Internet jest realizowane za pomocą tzw. protokołu ftp (patrz rozdział 4.2.) i stosuje się go gdy inne sposoby zawodzą. Przykładem może być następująca sytuacja – gdy mój znajomy kupił sobie komputer razem z modemem, to nie mógł “żeglować po Internecie”, gdyż nie miał programu Internet Explorer. Wyjściem z tej sytuacji było skopiowanie odpowiedniego programu instalacyjnego z najbliższego serwera właśnie za pomocą komend programu FTP – podobnych zresztą do komend systemów operacyjnych MS-DOS i UNIX.

WWW

Najbardziej popularną aplikacją sieciową umożliwiającą korzystanie z Internetu jest program o nazwie World Wide Web (zwany także niekiedy W³ lub Web), co można przetłumaczyć na język polski jako ogólnoświatowa pajęczyna. Nazwy handlowe konkretnych realizacji tego programu to: Microsoft Internet Explorer i Netscape Navigaor Program ten nazywany jest także jako przeglądarką WWW. Za pośrednictwem tego programu można wyszukiwać i przechodzić od jednej do drugiej strony informacji zgromadzonych na różnych komputerach w całym Internecie. Strony te nazywamy witrynami. Przeglądanie rozpoczynamy od tzw. witryny tytułowej, gdzie znajduje się spis treści (lista tzw. odsyłaczy - ang. link - do innych stron) Każda witryna ma swój adres zapisywany w następującym formacie:

http: // www . nazwa komputera . nazwy domen

i na przykład adres naszego Trójmiejskiego węzła Internetu dla Szkół jest następujący:

http://www.ids.gda.pl/.

Zadania kontrolne

1. Wymień podstawowe parametry modemu oraz transmisji danych.
2. Wyjaśnij co oznaczają akronimy: LAN, MAN, WAN.
3. Wymień podstawowe usługi realizowane w sieciach rozległych WAN.
4. Opisz następujące usługi sieciowe: BBS, komercyjne sieci publiczne, sieci akademickie – podaj zasadnicze różnice między nimi.
5. Co oferuje usługa zwana e-mail’em, czyli pocztą elektroniczną?
6. Opisz następujące usługi sieciowe: lista dyskusyjna, system News - – podaj zasadnicze różnice między nimi.
7. Jakie usługi realizuje program FTP?
8. Wyjaśnij znaczenie akronimu WWW. Z jakich części składa się adres witryny internetowej.