System operacyjny UNIXŽ System V
(UNIX jest zastrzeżonym znakiem
towarowym firmy AT&T)
Budowa systemu
jądro
powłoka
Opis poleceń
systemu UNIX system V:
cancel, cat,
cd,
cp,
date,
df,
dirname,
kill,
lp,
ls,
mkdir,
mv,
passwd,
pwd,
rmdir,
sleep,
who
System UNIX jest
wielodostępnym i wielozadaniowym systemem operacyjnym, ponieważ
może obsługiwać jednocześnie wielu użytkowników i
wykonywać jednocześnie wiele zadań. W wielu dużych firmach do
zarządzania zasobami komputerowymi stosuje się bardzo wydajne i
w dużym stopniu niezawodne komputery główne (ang. main
computers) z systemami
zapewniającymi pracę wielu komputerów i terminali, przy czym
wszystkie istotne informacje (programy i dane) są gromadzone w
centralnym komputerze. Ze względu na wymogi bezpieczeństwa
danych, w systemie mogą pracować tylko zarejestrowani
użytkownicy, zaś dostęp każdego z nich do swojego konta
(konto to obszar pracy oraz dane pojedynczego użytkownika) jest
chroniony hasłem. Jednym z najbardziej rozpowszechnionym na
świecie systemem zapewniającym dobrą ochronę danych jest
właśnie system UNIX.
Budowa systemu
System UNIX składa się z
jądra, powłoki oraz wielu podsystemów i programów
zapewniających określone usługi np. obsługę zadań wydruku
kierowanych do drukarki, obsługę plików.
Jądro (ang. kernel)
Jądro zawiera zbiór programów,
które zajmują się zarządzaniem zasobami. Gdy komputer jest
uruchamiany, to jądro przejmuje nad nim kontrolę. Użytkownik
komunikuje się z jądrem przez powłokę.
Powłoka (ang. shell)
Kiedy użytkownik zgłasza się
(rozpoczyna pracę), system operacyjny umieszcza go w katalogu
osobistym (ang. home directory) i uruchamia program powłoki (ang. shell). Rolą powłoki jest przekazywanie
poleceń od użytkownika do jądra systemu.
Opis poleceń systemu UNIXŽ System V
Przyjęte konwencje opisu
poleceń
Opisane w następnym rozdziale
wybrane polecenia ułożono w porządku alfabetycznym, natomiast
postać ich opisu spełnia następujące założenia:
ZASTOSOWANIE zawiera krótki opis danego polecenia.
POSTAĆ podaje postać albo
składnię polecenia. Części pisane czcionką pogrubioną
powinny być wpisywane w niezmienionej postaci. Części pisane
pismem pochyłym
to nazwy lub wartości, zamiast których można podstawić
faktyczne nazwy lub wartości. Części pisane w [nawiasach
kwadratowych] są opcjonalne (nie należy oczywiście wpisywać
nawiasów).
OPIS opisuje co robi polecenie i
jak go używać.
OPCJE opisuje możliwe opcje
wywołania danego polecenia.
| cancel ZASTOSOWANIE
Polecenie cancel
pozwala anulować żądanie wydruku wydane poleceniem lp.
POSTAĆ cancel [ID]
[drukarka]
OPIS ID to numer
żądania wydruku nadany mu przez polecenie lp.
Należy podać
identyfikator żądania ID lub nazwę drukarki
|
| cat ZASTOSOWANIE
Polecenie cat pozwala
wyświetlać i łączyć pliki.
POSTAĆ cat [opcja(e)]
[plik(i)]
OPIS Czyta pliki o
nazwach podanych jako argumenty oraz łączy je w jeden
strumień znaków wyświetlanych na standardowe wyjście
(zwykle ekran).
OPCJE -v pokazuje
większość znaków sterujących (niedrukowalnych)
-s blokuje
informacje systemu o nie istniejących plikach
|
| cd ZASTOSOWANIE
Polecenie cd pozwala
zmienić katalog bieżący.
POSTAĆ cd [katalog]
OPIS Polecenie cd
zmienia katalog bieżący na katalog podany jako argument
wywołania. Jeśli nie podano żadnego argumentu, to
katalogiem bieżącym staje się katalog osobisty. Nazwę
katalogu osobistego użytkownika zawiera zmienna
środowiskowa HOME.
|
| cp ZASTOSOWANIE
Polecenie cp pozwala
kopiować pliki.
POSTAĆ cp plik
nowyplik
cp plik(i) katalog
OPIS Kopiuje zawartość
pliku o nazwie plik do nowego pliku o
nazwie nowyplik.
Kopiuje jeden lub więcej
plików do podanego katalogu.
|
| date ZASTOSOWANIE Polecenie date wyświetla bieżącą datę i
czas.
POSTAĆ date [+format]
OPIS Użyte bez żadnych
argumentów wyświetla bieżącą datę i czas. Argument format powinien mieć postać ciągu
znaków ujętych w apostrofy. Znakami tymi mogą być: %m numer miesiąca.
%d numer dnia,
%y numer roku,
%H godzina,
%S - sekunda
|
| df ZASTOSOWANIE
Polecenie df pozwala
dowiedzieć się, ile jest wolnego miejsca w systemie
plików.
POSTAĆ df [-t]
OPIS Wyświetla ilość
wolnej przestrzeni (podaje ilość 512-bajtowych blokach)
na dyskach.
OPCJE Oprócz wolnego
miejsca podaje także łączną wielkość nośnika
(wolne + zajęte).
|
| dirname ZASTOSOWANIE
Polecenie dirname
pozwala dowiedzieć się, ile jest wolnego miejsca w
systemie plików.
POSTAĆ dirname
nazwapliku
OPIS Podaje pełną
ścieżkę dostępu do podanej nazwy pliku.
|
| kill ZASTOSOWANIE Polecenie kill wysyła do programu sygnał np.
żądanie zakończenia działania.
POSTAĆ kill [n-sygnał] PID
OPIS Polecenie kill
wysyła podany sygnał do procesu o numerze
PID.
Sygnały: 1
zatrzymaj proces, 2 przerwanie programu, 9
bezwarunkowe zabicie procesu.
|
| lp ZASTOSOWANIE Wysyła żądania do
drukarki.
POSTAĆ lp [opcja(e)]
plik(i)
OPIS Przygotowuje
żądania dla drukarki. Jeśli podano kilka plików, to
są one drukowane kolejno. Poleceni to można anulować
poleceniem cancel.
OPCJE -d drukarka Określa drukarkę, na której ma
być wydrukowany plik.
-m Powiadamia
użytkownika przez pocztę elektroniczną (mail)
o zakończeniu drukowania
pliku.
-t tytuł
Drukuje tytuł w
nagłówku.
|
| ls ZASTOSOWANIE
Polecenie ls
wyświetla nazwy plików i katalogów..
POSTAĆ ls [opcja(e)]
[plik(i)] [katalog(i)]
OPIS Samo polecenie ls wypisuje listę plików w
katalogu bieżącym. Opcje pozwalają uzyskać dodatkowe
informacje. Można podać nazwy plików lub
katalogów.
OPCJE -C Wypisuje nazwy plików w kilku
kolumnach,
sortując w dół kolumn.
-a Wyświetla
wszystkie pliki.
o zakończeniu drukowania
pliku.
-t Sortuje według
czasu ostatniej modyfikacji (najstarszy jako pierwszy).
|
| mkdir ZASTOSOWANIE Polecenie
mkdir pozwala
zakładać (tworzyć) katalogi.
POSTAĆ mkdir [-p]
katalog(i)
OPIS Argumentami polecenia mkdir są nazwy katalogów, które
mają być założone .
OPCJE -p Tworzy
całą ścieżkę katalogów, w tym katalogi pośrednie.
|
| mv ZASTOSOWANIE
Polecenie mv pozwala
zakładać (tworzyć) katalogi.
POSTAĆ mv [-f]
plik1 plik2
mv [-f] plik(i) katalog
OPIS Polecenie mv plik1 plik2 zmienia nazwę pliku plik1 na nową nazwę plik2.
Polecenie mv plik(i) katalog przenosi
plik(i) do katalogu o nazwie katalog.
OPCJE -f Jeśli
ostatni argument jest plikiem zabezpieczonym przed
zapisem, to polecenie
pyta użytkownika o zgodę na wymazanie pliku.
|
| passwd ZASTOSOWANIE
Polecenie passwd
służy do tworzenia lub zmieniania hasła.
POSTAĆ passwd
OPIS Po wydaniu tego
polecenia jesteś pytany o twoje aktualne hasło.
Następnie proszony jesteś o podanie nowego hasła oraz
o ponowne podanie hasła w celu weryfikacji czy nie
popełniłeś pomyłki.
|
| pwd ZASTOSOWANIE
Polecenie pwd
wyświetla nazwę katalogu bieżącego.
POSTAĆ pwd
OPIS Polecenie pwd
wypisuje nazwę katalogu bieżącego.
|
| rmdir ZASTOSOWANIE Polecenie
rmdir umożliwia
kasowanie katalogów.
POSTAĆ rmdir katalog(i)
OPIS Polecenie rmdir usuwa podane katalogi.
Kasowany katalog musi być
pusty.
|
| sleep ZASTOSOWANIE Polecenie
sleep wstrzymuje
działanie przez określony czas.
POSTAĆ sleep czas
OPIS Polecenie sleep powoduje, że zadanie oczekuje
podaną liczbę sekund czas, po czym wznawia działanie.
|
| who ZASTOSOWANIE
Polecenie who
wyświetla nazwy użytkowników, pracujących w systemie.
POSTAĆ who
OPIS Polecenie who
powoduje wyświetlenie nazw użytkowników, nazwy
terminali oraz czasy rozpoczęcia pracy wszystkich
pracujących użytkowników w systemie.
|