Change to English language

LEKCJA PIERWSZA - ALFABET ARABSKI

اَلأَبْجَدِيَّةُ الْعَرَبِيَّةُ

Postaram się w tym miejscu rozwiać stereotyp, że pismo arabskie jest straszliwie trudne i wręcz nie do odczytania. W rzeczywistości alfabet arabski jest dosyć prosty. Składa się on z 28 liter podstawowych, które z wyjątkiem pierwszej, służą do zapisu spółgłosek. Oprócz liter alfabetu, istnieją również znaki dodatkowe, nie zawsze stosowane w piśmie, a służące do doprecyzowania zapisu. W piśmie arabskim nie ma rozróżnienia na litery duże i małe. Litery arabskie są zapisywane od strony prawej ku lewej. W zależności od pozycji w wyrazie wiele liter zmienia swój kształt. Większość łączy się z literą następną, ale nie wszystkie.

Lekcje arabskiego, które tutaj przedstawiam poprowadzę w sposób możliwie najbardziej popularny, zrozumiały dla szerokiego grona amatorów, dlatego studentów arabistyki uprzedzam, że wprawdzie mogą z nich korzystać w celu swojego rozwoju duchowego i intelektualnego, ale na egzaminach winni jednak okazywać bardziej naukowe podejście do problemu niż niżej przedstawione.

Wspomniane litery alfabetu arabskiego to:

literaczytana jak uwagi
ا-najczęściej odpowiada długiemu [a:], ale nie zawsze
بbjak w wyrazie: "bardzo"
تtjak w wyrazie: "tata"
ثthjak w angielskim wyrazie: "thanks". Wymowa międzyzębowa bezdźwięczna
جjak w wyrazie: "dżem"
حhjak w wyrazie: "chata". Ta litera jest czytana bardzo gardłowo i "gładko" bez żadnego śladu chrapliwości
خchjak w wyrazie: "chata" ale w odróżnieniu od poprzedniej ta litera jest czytana "chrapliwie"
دd"d" jak w wyrazie: "dawać"
ذdhjak w angielskim wyrazie: "there". Wymowa międzyzębowa dźwięczna
رrjak w wyrazie: "rada"
زzjak w wyrazie: "zadać"
سsjak w wyrazie: "sapać"
شszjak w wyrazie: "szafa"
صsjak w wyrazie: "skąd". Czytana mocniej niż س
ضdjak w wyrazie: "dom". Czytana mocniej niż د
طtjak w wyrazie: "tom". Czytana mocniej niż ت
ظzjak w wyrazie: "ząb". Czytana mocniej niż ز
ع`nadaje sąsiedniej samogłosce bardzo gardłowe brzmienie
غghprzypomina francuskie [r]
فfjak w wyrazie: "film".
قqjak w wyrazie: "koło". Czytana jednak bardziej gardłowo niż następna
كkjak w wyrazie: "kasa"
لljak w wyrazie: "las"
مmjak w wyrazie: "mama"
نnjak w wyrazie: "nos"
هhjak w wyrazie: "herbata"
وwczasami jak [ł] w "łamać"a czasami jak długie [u:]
يjczasami jak [j] w "jama" a czasami jak długie [i:]




NAZWY LITER ALFABETU

أَسْمَاءُ الحُرُوفِ الْعَرَبِيَّةِ




literaNazwa litery
اalif
بba
تta
ثtha
جdżim
حha
خcha
دdal
ذdhal
رra
زzay lub za
سsin
شszin
صsad
ضdad
طta
ظza
ع`ajn
غghajn
فfa
قqaf
كkaf
لlam
مmim
نnun
هha
وwaw (czytaj: "łał"))
يja




Wiele liter arabskich ma ozdobne ogony, które tracą, gdy przyjdzie im się połączyć z literą z lewej strony. Np.

literapostać bez ogona
ببـ
تتـ
ثثـ
ججـ
ححـ
خخـ
سسـ
ششـ
صصـ
ضضـ
ععـ
غغـ
ففـ
ققـ
للـ
ممـ
ننـ
ييـ

Ogon dla litery jest ozdobą, niby świąteczne ubranie dla człowieka - gdy nie pracuje, może paradować, bo ładnie wygląda. Do pracy jednak lepiej go zdjąć. Po odrzuceniu ogona możliwe jest już łączenie się litery z kolejną z lewej strony, np. Np.

بتb+t
تثt+th
ثجth+dż
جحdż+h
حخh+ch
خدch+s
سشs+sz
شصsz+s
صضs+d
ضعd+`
عغ`+gh
غفgh+f
فقf+q
قلq+l
لمl+m
منm+n
ييj+j

Sześć liter alfabetu arabskiego nigdy nie łączy się z literą następną. Są to litery:

اalif
دdal
ذdhal
رra
زzay
وwaw




W zależności od pozycji w wyrazie litery arabskie mogą nieco inaczej wyglądać. Poniższa tabelka przedstawia jak wyglądają arabskie litery w zależności od tego, czy się łączą z inną literą.

  1. postać samodzielna litery
  2. postać litery na końcu wyrazu
  3. postać litery w środku wyrazu
  4. postać litery na początku wyrazu

Oddzielna kreska z lewej strony sześciu liter wskazuje na to, że między daną literą a sąsiednią musi nastąpić przerwa od strony wskazanej przez kreskę.

1234
اـاـاـاـ
بـبـبـبـ
تـتـتـتـ
ثـثـثـثـ
جـجـجـجـ
حـحـحـحـ
خـخـخـخـ
دـدـدـدـ
ذـذـذـذـ
رـرـرـرـ
زـزـزـزـ
سـسـسـسـ
شـشـشـشـ
صـصـصـصـ
ضـضـضـضـ
طـطـطـطـ
ظـظـظـظـ
عـعـعـعـ
غـغـغـغـ
فـفـفـفـ
قـقـقـقـ
كـكـكـكـ
لـلـلـلـ
مـمـمـمـ
نـنـنـنـ
هـهـهـهـ
وـوـوـوـ
يـيـيـيـ


Uwaga:
Postać końcowa litery "ja" bywa też bardzo często zapisywana bez kropek.




Znaki samogłoskowe


O znakach samogłoskowych będzie mowa w drugiej lekcji. Na razie powiemy sobie tyle, że zwykle się ich nie zapisuje i Arabowie czytają tekst w tzw. niewokalizowanej formie, tzn. bez znaków samogłoskowych. Znaki te pojawiają się zwykle w Koranie, w tekstach szkolnych, słownikach i tam, gdzie uważa się, że ich obecność jest niezbędna do prawidłowego zrozumienia tekstu.

Znak samogłoskowynazwa znakuprzybliżona wymowa polskapozycja zapisu
َ fatha [a]nad literą
ُ damma [u]nad literą
ِ kasra[i]pod literą

Istnieje również znak nie wymawiany, informujący jedynie o tym, że w miejscu jego wystąpienia nie powinno się odczytywać żadnej samogłoski. Znak ten nazywa się "suku:n", czyli cisza i wygląda jak małe kółko nad literą. (W starszych tekstach kółko to bywało nie domknięte).

Znak nazwa znakuprzybliżona wymowa polskapozycja zapisu
ْsuku:ntego znaku się nie czytanad literą




Przykłady wyrazów arabskich


Wyraz brzmienieznaczenie
كَتَبْتُ [katabtu]napisałem
فَهِمْتُ[fahimtu]zrozumiałem
دَخَلَ[dachala]wszedł
ذَهَبَتْ[dhahabat]poszła
خَرَجْنَا[charadżna:]wyszliśmy
يَدْرُسُونَ[jadrusu:na]studiują
هُمْ[hum]oni
بُولَنْدَا[bu:landa:]Polska
مِصْرُ[misru]Egipt