WIERZENICA

English
summary

MENU
WPROWADZENIE
ZAMKI
PAŁACE
DWORY
WIELKOPOLSKA
SŁOWNIK
LITERATURA
Duch
E-mail





.


Dwór w Wierzenicy


L o k a l i z a c j a

Wieś położona na Pojezierzu Gnieźnieńskim, na przedpolu moreny czołowej fazy poznańskiej (Dziewicza Góra 145 m n.p.m.), nad rzeką Główną, w otulinie Puszczy Zielonki.

<
Pokaż większą mapę


H i s t o r i a

W ieś w 1153 r. podarowana przez komesa Prandotę klasztorowi cystersów w Łeknie, a później włączona do dóbr cysterek w Owińskach. W XVI w. należała do Potulickich herbu Grzymała, następnie do Chudzyńscy herbu Cholewa, a w 1659 r. dzięki małżeństwu przeszła do Potockich herbu Pilawa. Później w rękach Ulatowskich herbu Jastrzębiec, od których w 1703 r. wieś kupił Wojciech Reuth, prepozyt zgromadzenia księży filipinów na poznańskiej Śródce. Od II poł. XVIII w. właścicielami byli Gliszczyńscy, Ko ź mińscy i Bnińscy. Na początku XIX w. kupiona przez Moszczeńskich herbu Nałęcz. Od 1843 r. z Wierzenicą związany był August Cieszkowski herbu Dołęga (1814-1894) - wybitny naukowiec, myśliciel, filozof XIX w., ekonmista i działacz narodowy, autor prac filozoficznych, historycznych i ekonomicznych. Swoje najważniejsze tezy filozoficzne zawarł w dziełach: Prolegomena zur Historiosophie (1838), Gott und Paligenesie (1842), Ojcze nasz (rozpoczęte w 1848). Jego działalność wywarła znaczący wpływ na filozofię: Pierra Proudhona, Karola Marksa, Zygmunta Krasińskiego i Cypriana Kamila Norwida. Był również organizatorem życia naukowego, współtwórcą i pierwszym prezesem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, członkiem Akademii Umiejętności w Krakowie, współtworzył Ligę Narodową Polską (1848), był posłem do pruskiego zgromadzenia narodowego (1848-1855) oraz działaczem Koła Polskiego przy sejmie pruskim. Jego żoną była Helena z Cieszkowskich, której imieniem nazwał szkołę rolniczą założoną w 1870 r. w Żabikowie. W 1850 roku za swoje zasługi uzyskał papieski tytuł hrabiowski. We dworze gościli m.in.: Gottlieb Brade, Hipolit Cegielski, Tytus Działyński, prymas August Hlond, Kazimiera Iłłakowiczówna, Tadeusz Gustaw Jackowski, Zygmunt Krasiński, Karol Lehmann, Teofil Lenartowicz, Karol Libelt, Delfina Potocka, Edward Raczyński. Zygmunt Krasiński przyjeżdżał sześciokrotnie w latach 1843-1845, po - jak to nazywał - wierzeniczenia czyli dyskusje z Cieszkowskim o filozofii. We dworze w Wierzenicy odbywały się spotkania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. August Cieszkowski zmarł w Wierzenicy w 1894 roku, spoczywa w podziemiach miejscowego kościoła. Posiadłość odziedziczył po nim syn Krzysztof, a od 1901 r. młodszy August Adolf (1861-1932). Wobec braku spadkobiercy August Adolf adoptował hr. Edwarda Bernarda Raczyńskiego i przekazał mu Wierzenicę, która w dobrach Raczyńskich pozostawała do 1939 r. Zarządcą majątku był Felicjan Dembiński, również adoptowany przez Augusta Adolfa Cieszkowskiego.


C h a r a k t e r y s t y k a

Dwór klasycystyczny zbudowany w 1842 r. dla hr. Augusta Cieszkowskiego. Parterowy, murowany budynek położony równolegle do doliny rzeki Głównej. Założony na wydłużonym prostokątnym rzucie, nakryty wysokim, dwuspadowym dachem. Po środku obu fasad piętrowe ryzality, znacznie wysunięte, nakryte oddzielnymi dwuspadowymi dachami. Elewacja ryzalitu w fasadzie frontowej rozczłonkowana została czterema pilastrami wielkiego porządku i zwieńczona trójkątnym naczółkiem z kolistą płyciną w części środkowej.


Fasada frontowa

Fasada ogrodowa


Tablica z kaplicy grobowej

We wnętrzu dworu August Cieszkowski zgromadził wiele cennych pamiątek, mebli, rzeźb, m.in. Teofila Lenartowicza i obrazów, m.in. kolekcja malarstwa włoskiego oraz liczne portrety rodzinne. Tu znajdował się też cenny księgozbiór i archiwum, w którym, obok rękopisów i starodruków, znajdowało się około 600 listów od Zygmunta Krasińskiego.

Przy kościele kaplica grobowa Cieszkowskich, zbudowana według projektu architekta Mariana Andrzejewskiego. We wnętrzu kościoła marmurowy pomnik nagrobny Augusta Cieszkowskiego, zaprojektowany w formie portalu, zwieńczonego trójkątnym naczółkiem z rzeźbionym popiersiem zmarłego dłuta Antoniego Madeyskiego.

Przy dworze stajnie i gorzelnia z XIX w.


P a r k

Park krajobrazowy (pow. 0,4 ha) z I poł. XIX w. położony na zboczach doliny rzeki Głównej. Cieszkowski dyskutował z gośćmi podczas spacerów po okolicznych lasach, m.in. wzdłuż alei filozofów ( Philosophenweg) z pomnikowymi kasztanowcami, położonej po przeciwnej do dworu stronie rzeki Głównej. Aleja prowadzi na wzniesienie zwane Wzgórzem Krasińskiego.


Drewniany kościół z XVI w. w Wierzenicy


W s p ó ł c z e s n o ś ć

Spadkobiercami Cieszkowskich byli Raczyńscy. Opuszczony, bardzo zniszczony dwór w 2009 r. został sprzedany prywatnemu inwestorowi, który postanowił go przerobić na centrum agroturystyczne.

Podobne odnośniki:

WPROWADZENIE ZAMKI PAŁACE DWORY
WIELKOPOLSKA SŁOWNIK LITERATURA E-mail

© Copyright 2011 by Małgorzata Mazurek