ŚMIEŁÓW

English
summary

MENU
WPROWADZENIE
ZAMKI
PAŁACE
DWORY
WIELKOPOLSKA

A.MICKIEWICZ
SŁOWNIK
LITERATURA
Duch
E-mail





From English summary:

At the village of Smielow stands a Classicist palace (XVIII c.) which houses a museum devoted to the greatest Polish poet, Adam Mickiewicz.

.


Pałac w Śmiełowie


L o k a l i z a c j a

Wieś nad Lutynią, w Pradolinie Warciańsko-Odrzańskiej. Z pałacu widok na Wzgórza Żerkowskie (tzw. Szwajcaria Żerkowska).


Pokaż większą mapę


Widok pałacu w Śmiełowie ze Wzgórz Żerkowskich



Tablica upamiętniająca posadzenie przez Mickiewicza drzewka dębowego, w dniu, w którym dowiedział się o upadku Warszawy


H i s t o r i a

Wieś należała do rodzin Górków, Radomickich, od 1784 r. do Gorzeńskich, od końca XIX w. do Chełkowskich. W Śmiełowie u rodziny Gorzeńskich przebywał Adam Mickiewicz w poł. sierpnia 1831 r. Stąd poeta zamierzał przeprawić się przez granicę zaborów (rzeka Prosna) do Królestwa Kongresowego w celu wzięcia udziału w powstaniu listopadowym (Maluśkiewicz, 1993). Próba poety zakończyła się niepowodzeniem. W 1886 r. majątek na licytacji zakupił Franciszek Chełkowski. Jego syn Józef wraz z żoną Marią z Donimirskich, pielęgnowali kult wieszcza. U rodziny Chełkowskich gościli: w 1899 r. Henryk Sienkiewicz, na przełomie 1918 i 1919 r. Maria Gorecka, najstarsza córka Mickiewicza, a w 1925 r. jego syn Władysław Mickiewicz, a także Ignacy Paderewski, Wojciech Kossak, Ludomir Różycki, gen. Józef Haller. W 1931 roku właściciele postawili pomnik poety z medalionem wykonanym przez Władysława Marcinkowskiego, zniszczony przez hitlerowców w 1940 roku. W 1939 r. hitlerowcy internowali właścicieli i zajęli ich majątek.


C h a r a k t e r y s t y k a

Pałac klasycystyczny wzniesiony w 1797 r. dla Andrzeja Ostroróg-Gorzeńskiego przez Stanisława Zawadzkiego (inż. wojskowy z Warszawy, sprowadzony po upadku Insurekcji Kościuszkowskiej przez gen. Augustyna Gorzeńskiego z Dobrzycy). Piętrowy, na planie podkowy. Prostokątny korpus główny (willa) ozdobiony wysuniętym czterokolumnowym portykiem jońskim wielkiego porządku z czteroma półkolumnami jońskimi. Nad tympanonem portyku herb Nałęcz Gorzeńskich, a po bokach Brochwicz (jeleń) Marii z Donimirskich Chełkowskiej i Wczele (szachownica) Józefa Chełkowskiego. W środku tympanonu monogram Franciszka Chełkowskiego. Dwa pozorne ryzality w fasadzie frontowej. Na osi skromnej fasady ogrodowej pięcioboczny ryzalit, zawierający wewnątrz salon z wyższymi łukowato zamkniętymi oknami. Dwie oficyny połączone z korpusem głównym ćwiećkolistymi arkadowymi galeriami. Galerie mają toskańskie półkolumny dźwigające belkowanie z fryzem, nad którym są attyki podtrzymujące wazy. Korpus główny nakryty dachem czterospadowym, oficyny dachem polskim łamanym, wspartym na ściance kolankowej.


Czterokolumnowy portyk i główne wejście


Ozdobna arkadowa galeria

Tympanon portyku


Galeria zachodnia i oficyna boczna


Pałac - przekrój poziomy parteru
1 - salon, 2 - galerie, 3 - pawilony boczne

Wewnątrz: pomieszczenia ozdobione polichromią, m.in. malowidło Pożegnanie Hektora z Andromachą w 5-bocznym salonie na parterze, z ok. 1800 r. przypisywaną braciom Antoniemu i Franciszkowi Smuglewiczom, natomiast sztukaterię wykonał Michał Ceptowski z Poznania. Ze wzgledu na przynależność Andrzeja Gorzeńskiego do masonerii widoczne są elementy masońskie, m.in. ołtarz wolnomularski w klatce schodowej. Niewielki westybul przypominający miniaturę Panteonu z kopułą z kasetonami wspartą na kolumnach toskańskich. Pierwsze piętro i parter maja taką samą wysokość, zatarto podział na pomieszczenia reprezentacyjne i mieszkalne.


Wnętrze galerii wschodniej, dawniej oranżerii

Salon okrągły z freskami Smuglewiczów

Salon dawnych zgromadzeń masońskich

Pokój Mickiewicza na I piętrze


Plan zespołu pałacowego
1 - pałac, 2 - oranżeria, 3 - tzw. ogródek Zosi, 4 - aleja kasztanowcowa, 5 - kopiec z lapidarium fragmentów rzeźbiarskich, 6 - pomnik A.Mickiewicza, 7 - mielcuch, 8 - folwark, a - spichrz, b - dawniej stajnia

W zach. części wsi zespół zabudowań folwarcznych, w tym klasycystyczny spichrz i stajnia.


P a r k

Park krajobrazowy (pow. 5,5 ha) z XVIII/XIX w. w stylu angielskim ze starym drzewostanem (lipy, dęby), "ogródkiem Zosi" założony według mickiewiczowskich opisów ogrodów w Soplicowie, z symbolizującą Zosię postacią Żniwiarki dłuta Stanisława Stefana Jackowskiego, pomnikiem Mickiewicza z 1970 r. i lapidarium. Wspaniały widok na Brzostków i Wzgórza Żerkowskie.


Wejście do parku

Mostek nad Starą Lutynią

W ogródku Zosi


W s p ó ł c z e s n o ś ć

Od 1975 r. w pałacu mieści się Muzeum Adama Mickiewicza, oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu (od 1970 r.). W 23 salach eksponowane są m.in. zbiory dokumentujące pobyt Mickiewicza na terenie Wielkopolski w 1831 r. (autograf poety w pamiętniku Eugenii Morawskiej z Luboni, pierwodruki utworów, pamiątki osobiste, różne wydania Pana Tadeusza).

Zwiedzanie Muzeum:
od wtorku do niedzieli, godz. 10:00 - 16:00
tel. 0-62 7403164

Podobne odnośniki:

WPROWADZENIE ZAMKI PAŁACE DWORY
WIELKOPOLSKA SŁOWNIK LITERATURA E-mail

© Copyright 1996 by Małgorzata Mazurek