RYDZYNA

English
summary

MENU
WPROWADZENIE
ZAMKI
PAŁACE
DWORY
WIELKOPOLSKA

A.MICKIEWICZ
SŁOWNIK
LITERATURA
Duch
E-mail




From English summary:

Rydzyna is a small town, the name „pearl of Polish Baroque" is due to the antique buildings and original town planning linking in a harmonious unit the space of the town and residence of its former owners. At the end of 17th century a mighty family Leszczyński from the nearby Leszno became the owners of the town. For Rafał Leszczyński, there was built on the walls of the medieval castle on of the most outstanding residences in Poland. Rafał’s son, Stanisław Leszczyński, the king of Rzeczpospolita Of Both Nations, after years a prince of Lorraine and a father in law of Louis XV sold his property to former Saxon minister Aleksander Józef Sułkowski. The last Sułkowski died childless in 1909 On the basis of the regulations of the statutes the property were assigned for the national education. In 1928-39 the Sułkowski foundation carried a boarding male grammar-school for talented boys. In January 1945 the castle burnt down. Rebuilt after 1970 it was a conference centre open to all hotel and restaurant. Baroque castle built in 1685-95, designed by Józef Szymon Belotti. On the second floor are special purpose rooms (reconstructed) with decorations from the end of the 17th century (Marine Room, Four Seasons Room, Knight’s Room) and from the second half of the 18th century (Ball Room). The castle park established at the end of the 17th century, changed in 1820.

.


Zamek w Rydzynie


L o k a l i z a c j a

Miasto położone na Wysoczyźnie Leszczyńskiej, nad Polskim Rowem (dopływem Baryczy).


Pokaż większą mapę


H i s t o r i a

Miasto do końca XVI w. należało do Rydzyńskich, którzy przyjęli nazwisko od swej głównej siedziby. W końcu XVII w. miasto nabyli Leszczyńscy, właściciele pobliskiego Leszna. Ostatnim właścicielem z rodu Leszczyńskich był król Polski Stanisław Leszczyński (1704-1710, 1733-1736), który po opuszczeniu Polski osiadł w Lotaryngii. W 1710 r. August II przywłaszczył dobra leszczyńskie. W 1738 r. król Stanisław sprzedał swe dobra ulubieńcowi i ministrowi Augusta II (zmarłemu w 1733 r.), wówczas jeszcze hrabiemu Aleksandrowi Józefowi Sułkowskiemu. Aleksander Sułkowski w zamku umieścił bibliotekę, zbiór portretów i w specjalnym gabinecie porcelanowym, jeden z najwspanialszych serwisów porcelany miśnieńskiej. W 1762 r. książę August założył w Rydzynie Szkołę Rycerską, gimnazjum prowadzone przez pijarów, oraz teatr dworski. W 1783 r. powstała ordynacja. W rękach książąt Sułkowskich Rydzyna pozostawała do 1909 r., gdy umarł bezpotomnie ostatni Sułkowski. Ustawa ustanawiająca ordynację przewidywała, że w razie wygaśnięcia rydzyńskiej linii Sułkowskich, dobra zostaną przeznaczone na cele Komisji Edukacji Narodowej. Po śmierci ks. Antoniego Sułkowskiego w 1796 r. rozpoczął się upadek fortuny magnackiej, część ruchomości wystawiono na licytację, m.in. bibliotekę zamkową, w następnych latach zaczęto wyprzedawać porcelanę miśnieńską. Po śmierci ks. Antoniego Stanisława rząd pruski przejął majątek i zaczął parcelację, mimo przeznaczenia dóbr na cele szkolne, a w okresie międzywojennym majątek należał do Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, które powołało w 1924 r. Fundację im. Sułkowskich. Fundacja założyła i prowadziła w latach 1928-39 elitarne Gimnazjum i Liceum im. Sułkowskich. W Rydzynie w latach 1715-20 kilkakrotnie bawił August II. Na zamku wychowywał się Józef Sułkowski, oficer napoleoński, adiutant Napoleona, jakobin, który zginął w Kairze. Latem 1831 r. najprawdopodobniej przebywał tutaj Adam Mickiewicz.

Podanie głosi, że w zamku, raz w roku, w burzliwą noc, mszę św. odprawia ksiądz kościotrup wraz z ministrantami. Mszy św. słucha biała pani, po której spowiada się, a ksiądz odmawia jej rozgrzeszenia, po czym wszystko znika.


C h a r a k t e r y s t y k a

Zamek barokowy zbudowany w oparciu o fundamenty i mury gotyckiej budowli, w latach 1685-95 dla Rafała Leszczyńskiego wg projektu królewskiego architekta Józefa Szymona Bellotiego. Powstało wówczas założenie 4-skrzydłowe z narożnymi basztami. Obiekt był kilkakrotnie przebudowywany. Rekonstrukcje rozpoczął w 1700 r. Pompeo Ferrari, który został sprowadzony przez Stanisława Leszczyńskiego. W 1707 r. zamek zniszczył pożar. Następnej przebudowy dla Sułkowskich dokonał w latach 1742-45 Karol Marcin Frantz, który ujednolicił elewacje zamku i zbudował oficyny. Dalszymi pracami w latach 1766-90 kierował architekt i rzeźbiarz Ignacy Graff. W okresie 1785-90 prawdopodobnie wg projektu Dominika Merliniego przebudowano salę balową oraz oficyny. W 1927-28 adaptowano zamek na gimnazjum wg projektu Stefana Cybichowskiego. W 1945 r. pożar zniszczył dach, hełmy wież i wypalił wnętrza. W latach 1950-65 nastąpiła odbudowa w stanie surowym, od 1972 r. prowadzone były prace konserwatorskie, które stworzyły nowe wnętrza zamku.

Zamek wraz z oficynami, ujeżdżalnią, wozownią, stajnią, oranżerią i strzelnicą wchodzi w skład okazałej rezydencji magnackiej. Rezydencja ta jest przykładem barokowego założenia osiowego sprzężonego z układem miejskim (rynkiem).


© Dedal
Osiowe założenie urbanistyczne Rydzyny
1 - ratusz, 2 - plebania, 3 - kościół św. Stanisława bp., 4 - oficyny, 5 - zamek, 6 - park



Elewacja wschodnia

Zamek czterokondygnacyjny, założony na planie czworoboku z kwadratowym dziedzińcem pośrodku, o dość prostej bryle. Cztery kwadratowe baszty umieszczone w narożach. Usytuowany na wyspie, otoczony fosą uregulowaną w latach 1742-45, z późnobarokowym kamiennym mostem z ok. 1750 r. od północy.

We wnętrzu reprezentacyjna klatka schodowa, na II piętrze pokoje reprezentacyjne (obecnie rekonstrukcja) z dekoracją z końca XVII w., m.in. sale: morska, Czterech Pór Roku, myśliwska, rycerska oraz z II poł. XVIII w. dwukondygnacyjna sala balowa. Plafon sali balowej ozdobił w 1745 r. malarz Jerzy Wilhelm Neunhertz; przedstawiał on apoteozę zaślubin Aleksandra Józefa Sułkowskiego z jego drugą żoną Anną Przebendowską.


Zamek w Rydzynie - przekrój poziomy II piętra
1 - sala balowa, 2 - sala morska, 3 - sala Czterech Pór Roku, 4 - klatka schodowa, 5 - sala myśliwska, 6 - sala rycerska, 7 - gabinet kryształowy, 8 - gabinet porcelanowy

Przy zamku dawne oficyny i budynki gospodarcze, klasycystyczne z II poł. XVIII w., dzieło K. M. Frantza i I. Graffa, zamykające symetrycznie dziedziniec zamkowy i pełniące funkcje użytkowe (stajnie, wozownie). W pobliżu pomarańczarnia z ok. 1776 r. zaprojektowana przez I. Graffa. Tu mieścił się słynny teatr dworski Sułkowskich oraz sala balowa i muzealna. Na dziedzińcu klika rzeźb, m.in. 2 kamienne rzeźby sfinksów oraz 8 wazonów ogrodowych z ok. 1770 r.


P a r k

Ogród włoski przy zamku opisywano już w 1695 r. W latach 1743-45 założono park w typie parku francuskiego, regularnego, w 1820 r. przekształcony został na park angielski, krajobrazowy (pow. 6,9 ha). Okazały drzewostan, m.in. aleja lipowa z domieszką klonów, aleja kasztanowcowa. Na wyspie zamkowej włoska topola.Najokazalsze drzewo na dziedzińcu zamku stanowi ok. 250 letni platan klonolistny.


W s p ó ł c z e s n o ś ć

W zamku zlokalizowany jest ośrodek Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich Zamek SIMP w Rydzynie im. Prof. H. Mierzejewskiego . Mieści się tu z hotelem "Zamek w Rydzynie" z centrum konferencyjnym i restauracją Zamkową oraz ekspozycja muzealna przedstawiająca dzieje zamku i gimnazjum. W zamku można wysłuchać koncertu w wykonaniu Capelli Zamku Rydzyńskiego.

Zamek SIMP w Rydzynie

Plac Zamkowy 1, 64-130 Rydzyna
tel. 0-65 5295026, e-mail: zamek@zamek-rydzyna.com.pl
Zwiedzanie Muzeum możliwe po uzgodnieniu z kustoszem

Podobne odnośniki:

WPROWADZENIE ZAMKI PAŁACE DWORY
WIELKOPOLSKA SŁOWNIK LITERATURA E-mail

© Copyright 1996 by Małgorzata Mazurek