WYSPA ZAMKOWA
na Jeziorze Góreckim

English
summary

MENU
WPROWADZENIE
ZAMKI
PAŁACE
DWORY
WIELKOPOLSKA
SŁOWNIK
LITERATURA
Duch
E-mail





.


Ruiny zameczku Klaudyny Potockiej


L o k a l i z a c j a

Ruiny zameczku położone są na Wyspie Zamkowej (pow. 1,25 ha) na Jeziorze Góreckim, w pobliżu Stacji Ekologicznej w Jeziorach, na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego, na Pojezierzu Poznańskim.


Pokaż większą mapę


H i s t o r i a


Na początku XIX w. wyspa należała do dóbr kórnicko-trzebawskich, będących w rękach rodziny Działyńskich, rodzeństwa Tytusa i Klaudyny. W dniu 25 sierpnia 1825 r. w pałacu w Konarzewie odbył się ślub Klaudyny Działyńskiej z Bernardem Potockim, pasierbem Edwarda Raczyńskiego. W posagu Klaudyna otrzymała dwór w Trzebawiu oraz zamek na wyspie Jeziora Góreckiego. Z Trzebawia na wyspę przeprawiano się łodzią, a zimą po lodzie. W 1828 r. po poważnym konflikcie małżeńskim Klaudyna napisała testament, w którym sukcesorem całego majątku, w tym wyspy, uczyniła brata Tytusa. Potoccy wkrótce jednak pogodzili się i powrócili do Trzebawia i na wyspę. Po wybuchu Powstania Listopadowego Tytus Działyński wraz ze szwagrem Bernardem Potockim wyruszyli do Warszawy, a 8 grudnia dołączyła do nich Klaudyna. Udział w powstaniu zmusił Potockich do emigracji, z której Klaudyna nigdy nie powróciła do swojego majątku.

Wraz z opuszczeniem kraju przez Potockich, zamek zaczął popadać w ruinę. W czasie Wiosny Ludów w 1848 r. wycofujące się z Rogalina wojska powstańcze ukrywały się w lasach trzebawskich, a według tradycji ich kwatery mieściły się na wyspie. W maju 1948 r. wojsko pruskie ogniem armatnim ostrzelało zameczek poważnie go uszkadzając. Próby odbudowy nie podjęli się następcy Klaudyny Potockiej, czyli Jan Działyński i Władysław Zamoyski.


C h a r a k t e r y s t y k a


Zameczek w stylu neogotyckim (klasycystyczno-romantycznym, castellated style) wybudowany w latach 1824-25 przez Tytusa Działyńskiego w posagu dla siostry Klaudyny z Działyńskich Potockiej. Prawdopodobnie został wybudowany wg projektu Tytusa Działyńskiego. Duży wpływ na realizację zamierzeń miały wzory angielskie i kontakty Tytusa Działyńskiego z Edwardem Raczyńskim z Rogalina, który użytkował wyspę na Jeziorze Zaniemyskim. Zameczek jest wyrazem nurtu zwanego często malowniczym (picturesque), którego zasadniczym dążeniem jest swoboda, nieregularność i asymetria kompozycji. Początki tego kierunku w architekturze wiążą się z osiemnastowiecznym romantyzmem angielskim. Prace wykończeniowe zameczku prowadzone były jeszcze w 1828.


Budynek o dość wysokiej kondygnacji parterowej i niskim piętrze. Złożony z dwóch nierównej długości i szerokości skrzydeł, zestawionych pod kątem prostym. We wschodniej elewacji, w pobliżu północnego narożnika wzniesiono okrągłą wieżę. W narożu wewnętrznym, między skrzydłami, umieszczono parterową przybudówkę otwartą trzema oszklonymi arkadami ostrołukowymi (rodzaj werandy). Dla stworzenia wrażenia obronności zamku mury podparto szkarpami i zwieńczono krenelażem oraz dodano fryzy arkadowe. Okna ostrołukowe z maswerkami, na piętrze również okna rozetowe. Okna wieży były wąskie, przypominające otwory strzelnicze. Płaskie dachy wieży i zamku obwiedziono krenelażem, stanowiącym rodzaj balustrady. Główne wejście w elewacji północnej ujęto filarami rozczłonkowanymi przez ostrołukowe wnęki i zwieńczone smukłymi pinaklami o kształcie wieżyczek. Motyw ten powtórzono w Kórniku w tzw. Babińcu przed zamkiem. W trójkątnym szczycie rozetowe okno oświetlało sień na piętrze. Wejście umieszczono z boku, miało to akcentować asymetrię fasady. Tynkowane elewacje pozbawione były dekoracji. W partii wieży i na fasadzie północnej wmurowano kamienne herby, m.in. Ogończyk, przypuszczalnie pochodzące z renesansowego zamku w Kórniku.




Wnętrza pozbawione regularności i symetrii. W głównym skrzydle znajdowala się sień z klatką schodową na piętro, po bokach znajdowały się dwa pomieszczenia, z których zachodnie połączone było z okrągłym gabinetem w wieży. W skrzydle południowym mieścił się duży pokój. Na piętrze znajdowały się sypialnie, a układ pomieszczeń był podobny do parteru.


Rzut poziomy parteru (A) i piętra (B)
(projekt Tytusa Działyńskiego)






P a r k

Zameczek otoczony był naturalnym drzewostanem z okazałymi dębami, wiązami, jaworami, brzozami i jarzębinami. Posadzono platany, kasztanowce oraz krzewy bzu, jaśminu i tawuły, a także agrestu, porzeczki i czereśnie.





W s p ó ł c z e s n o ś ć

Ruiny zameczku w coraz gorszym stanie, dostępne dla zwiedzających tylko zimą, przy zamarznietym jeziorze. Nad odbudową zameczku zastanawiano się w latach 70. XX w. w Oddziale PAN w Poznaniu, lecz bez rezultatu.

Podobne odnośniki:

WPROWADZENIE ZAMKI PAŁACE DWORY
WIELKOPOLSKA SŁOWNIK LITERATURA E-mail

© Copyright 5 lutego 2012 by Małgorzata Mazurek