Metodologia historii




semestr zimowy 2006
Ewa Domanska
Instytut Historii UAM

Andrzej Fasiecki, Asyz nr 2

 
  Tytuł kursu 
PODEJŚCIA DO PRZESZŁOŚCI W NOWEJ HUMANISTYCE
 

Tematyka zajęć

Zajęcia dotyczą toczących się dyskusji na temat rożnych podejść do przeszłości, które obecne są w tzw. nowej humanistyce (m.in. studia etniczne, studia nad płcią kulturową - gender , studia postkolonialne, studia nad rzeczami). Poprzez zapoznanie studentów z proponowanymi przez nie różnymi teoriami wiedzy historycznej oraz wskazanie na ich wady i zalety, kurs ma pomóc w wyborze spośród nich (czy też wskazać na możliwość połączenia kilku) podejścia, które najbardziej odpowiada indywidualnym zainteresowaniom badawczym studentow.

 

Warunki zaliczenia

Zajecia przewidziane sa dla studentów zainteresowanych teoretycznymi zagadnieniami wiedzy historycznej oraz awangardowymi nurtami wspolczesnej humanistyki i maja wysoki stopien trudnosci. Od studentów wymagany jest krytyczny rozbiór rekomendowanych tekstów, obecnosc (nieusprawiedliwione 3 nieobecnosci eliminuja z zajec), aktywnosc na zajeciach, zaliczanie pracy seminaryjnej oraz rozmowy podsumowującej.

Program

1. O trudnych związkach historii i metodologii historii (wykład wprowadzający)

2. Historia jako rodzaj pisarstwa

•  Hayden White, "Tekst historyczny jako artefakt literacki", przeł. Marek Wilczyński, w: Hayden White, Poetyka pisarstwa historycznego, pod red. Ewy Domańskiej i Marka Wilczyńskiego. Kraków: Universitas, 2000, s. 78-109.

3. Historia jako reprezentacja przeszłości

  • Frank Ankersmit, "Modernistyczna prawda, postmodernistyczne przedstawienie i po-postmodernistyczne doświadczenie", przeł. Ewa Domańska, w: Frank Ankersmit, Narracja, reprezentacja, doświadczenie. Studia z teorii historiografii , pod red. Ewy Domańskiej. Kraków: Universitas, 2004, s. 205-220.
  • Frank Ankersmit, "Reprezentacja historyczna", przeł. Marek Piotrowski, w: Ankersmit, Narracja, reprezentacja, doświadczenie , s. 131-169.

4. Doświadczenie historii

  • Zygmunt Freud, "Żałoba a melancholia", przeł. Barbara Kocowska, w: Kazimierz Pospieszyl, Zygmunt Freud: człowiek i dzieło . Wrocław: Ossolineum, 1991, s. 295-308.
  • Frank Ankersmit, "Wspominając Holocaust: żałoba i melancholia", w: Ankersmit, Narracja, reprezentacja, doświadczenie , s. 403-426.

5. Historia jako ideologia i jako dyskurs władzy

  • Michel Foucault, "Wykład z 28 stycznia 1976", w: tegoż, Trzeba bronić społeczeństwa , przeł. Małgorzata Kowalska. Warszawa: KR, 1998, s. 71-89.
  • Michel Foucault, Nadzorować i karać. Narodziny więzienia , przeł. Tadeusz Komendant. Warszawa: Aletheia-Spacja, 1993 (fragmenty)
    • Michel Foucault, "Podmiot i władza", przeł. Jacek Zychowicz. Lewą Nogą, nr 9, 1998, s. 174-192.
  • Georg G. Iggers, "O używaniu i nadużywaniu historii. Odpowiedzialność historyka w przeszłości i obecnie", przeł. Agnieszka Pantuchowicz, w: Pamięć, etyka i historia. Anglo-amerykańska teoria historiografii lat dziewięćdziesiątych , pod red. Ewy Domańskiej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2002, s. 105-114.

6. Pamięć jako dyskurs a-historyczny

  • Pierre Nora, "Czas pamięci", przeł. Wiktor Dłuski. Res Publica Nowa, nr 7, lipiec 2001, s. 37-43.
  • Paul Ricoeur, "Pamięć - zapomnienie - historia", przeł. Jacek Migasiński, w: Tożsamość w czasach zmiany. Rozmowy w Castel Gandolfo. Kraków: Znak, 1995, s. 22-43.

7. Historia mówiona

8. Studia postkolonialne

  • Edward Said, "Wprowadzenie", w: tegoż, Orientalizm. Warszawa: PIW, 1991, s. 23-57.
  • Dipesh Chakrabarty, "Postkolonialność a podstęp historii: kto wypowiada się w imieniu przeszłości Indii?", przeł. Daniel Vogel. Konteksty. Polska Sztuka Ludowa , nr 3-4, 2003, s. 117-132.

9. Perspektywa gender

  • Marija van Tilburg, "Historia kobiet czy historia gender? (Poststrukturalistyczne inspiracje w badaniach nad dziejami płci)", przeł. Ewa Domańska. Historyka, vol. 30, 2000, s. 27-37.
  • Henrietta L. Moore, "Co się stało kobietom i mężczyznom? Płeć kulturowa i inne kryzysy w antropologii, przeł. Agnieszka Kościańska i Michał Petryk, w: Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, pod red. Mariana Kempnego i Ewy Nowickiej. Warszawa: PWN, 2004, s. 403-419.

10. Studia queerowe

  • Tomasz Basiuk, Dominika Ferens, Tomasz Sikora, "Wstęp", w: Odmiany odmieńca. Mniejszościowe orientacje seksualne w perspektywie gender, pod red. Tomasza Basiuka, Dominiki Ferens, Tomasza Sikory. Katowice: Śląsk, 2002, s. 7-14.
  • Alicja Kusiak, "Pamiętniki Pani de Sancy przebranej za opata. Transgenderyzm na dworze Ludwika XIV", w: Odmiany odmieńca, s. 25-43.
    • Judith Butler, "Krytyczne Queer". Furia pierwsza, nr 7, grudzień 2000, s. 37-58.
    • Jolanta Mizielińska, "Poza kategoriami. Kilka uwag na temat teorii i praktyki queer". Furia pierwsza, nr 7, grudzień 2000, s. 6-16.
    • Darek Balejko, "Queer, czyli na przekór". Furia Pierwsza, nr 7, grudzień 2000, s. 17-27.
    • Marzena Lizurej, Wprowadzenie do teorii queer.

11. Studia nad rzeczami

  • Igor Kopytoff, "Kulturowa biografia rzeczy: utowarowienie jako proces", przeł. Ewa Klekot, w: Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, pod red. Mariana Kempnego i Ewy Nowickiej. Warszawa: PWN, 2005, s. 249-274.
  • Marek Krajewski, "W stronę socjologii przedmiotów", w: W cywilizacji konsumpcyjnej, pod red. Mariana Golki. Poznań: UAM, 2004, s. 43-64.
  • Ewa Domańska, "O zwrocie ku rzeczom we współczesnej humanistyce. (Ku historii nie-antropocentrycznej)". Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych , t. LXV, 2005, s. 7-23.

12. Sztuka krytyczna jako przeciw-historia

  • Marcel Andino Velez, "Pamięć genetycznie zmanipulowana". Przekrój , nr 7/3060, 15 luty 2004, s. 69-73.
  • Lukasz Ronduda, "Duchowość żenuje. Urządzenia kondycyjne. Rzecz o życiu i twórczości Zbigniewa Libery w latach 1981-2005". Obieg, nr 1 (73), 2006, s. 8-20.
  • Jacek Zydorowicz, "Toy Story Zbigniewa Libery", w tegoz, Artystyczny wirus. Polska sztuka krytyczna wobec przemian kultury po 1989 roku. Warszawa: Instytut Adama Mickiewicza, 2005, s. 101-116.
  • Sztuka legalizowanego buntu. Zbigniew Libera w rozmowie z Bożeną Czubak". Magazyn Sztuki , nr 15-16, 1997.
  • Ewa Domanska, "Czy Libera moglby nas jeszcze uratowac?". Artmix, nr 13 (3), 2006 (pismo internetowe)

13. Historia wizualna

  • Piotr Sztompka, Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza. Warszawa: PWN, 2005.
    • Krzysztof Olechnicki, Antropologia obrazu: fotografia jako metoda, przedmiot i medium nauk spolecznych . Warszawa: Oficyna Naukowa, 2003.
    • archiwum zdjec XX wieku Polskiej Agencji Prasowej i Karty
 

Literatura podręcznikowa

  • Jerzy Topolski, Jak sie pisze i rozumie historie. Tajemnice narracji historycznej. Warszawa: Rytm, 1996.