W sprawie dyskusji o praojczyźnie Słowian

Usprawiedliwienie: miałem wtej kwestii zabrać głos na posiedzeniu zorganizowanym przez Komitet Nauk Pra- i Protohistorycznych PAN, jednakże w ostatniej chwili zmieniono termin owego posiedzenia, co zaowocowało niemożnością mojego uczestnictwa. We wrześniu 2000 roku dostałem zaproszenie od prof. Mańczaka, aby napisać tekst do broszury mającej być niejako pokłosiem owego posiedzenia. I teraz los nie pozwolił mi na to: od końca września do końca listopada przebywam bowiem w szpitalu, przeszedłem dwie poważne operacje i wciąż nie wiem, kiedy opuszczę szpitalne łóżko. Pragnę jednak, chociażby w sposób symboliczny, wziąć udział w przedsięwzięciu prof. Mańczaka.

Kierując się rozmaitymi danymi przede wszystkim archeologii, językoznawstwa, antropologii oraz paleodemografii, stwierdzam, iż najbardziej prawdopodobna wydaje mi się hipoteza, że praojczyzna Słowian znajdowała się w dorzeczu Odry i Wisły. Stojąc na tym stanowisku, dopuszczam jednakże - dawałem temu wielokrotnie wyraz wrozmaitych publikacjach - iż inni badacze mogą mieć w tym względzie odmienne poglądy. Nie jest to w nauce czymś nadzwyczajnym. Oczywiste jest też, że odmienność poglądów prowadzi do dyskusji. Ważne, aby w tych dyskusjach nie posługiwać się kłamstwami, agresywnym tonem i arogancją, co da się zauważyć w wystąpieniach niektórych krytyków poglądu, który sam reprezentuję w zakresie usytuowania praojczyzny Słowian. Dlatego też z dużym szacunkiem odnoszę się do stwierdzenia prof. Ułaszyna sprzed wielu już lat (przytaczam z pamięci): "być może, że się mylę, być może mylimy się wszyscy", dotyczącego kwestii etnogenezy Słowian, w którym to względzie reprezentował poglądy odmienne od uznawanych przeze mnie za najbardziej prawdopodobne. Zastanówmy się, ile skromności jest w przytoczonym stwierdzeniu. Warto ją sobie przyswajać!

Tadeusz Malinowski

Zakład Archeologii WSP

al. Wojska Polskiego 69

65-625 Zielona Góra