.
Stary zamek w Gołuchowie
widok od strony parku |
L o k a l i z a c j a
Wieś nad rzeką Ciemną, na Wysoczyźnie
Kaliskiej.
Pokaż większą mapę
H i s t o r i a
Własność rodu Toporczyków, Gołuchowskich
herbu Wieniawa, Leszczyńskich herbu Wieniawa (1507-1695), Przyjemskich, Słuszków, Gurowskich, Swinarskich,
Chlebowskich, Suchorzewskich i Kalksteinów. W r. 1853 Gołuchów kupił Tytus Działyński z
Kórnika dla syna Jana Kantego. Za pieniądze pożyczone na pomoc powstańcom w 1863 r. Jan
Działyński przekazał dobra gołuchowskie swej żonie, Izabeli Elżbiecie z Czartoryskich, która w
latach 1972-85 przebudowała zamek z przeznaczeniem na muzeum. Przyświecała jej również
myśl odtworzenia rezydencji królewskiego rodu Leszczyńskich, o czym przypominają dekoracje
wnętrz oraz portrety króla Stanisława i jego córki, Marii.
C h a r a k t e r y s t y k a
Zamek renesansowy, wzniesiony około 1560 r.
przez Rafała Leszczyńskiego, starostę radziejewskiego. Dwupiętrowy na planie prostokąta, flankowany w narożach czteroma ośmiobocznymi
basztami, otoczony fosą. Piwnice i parter sklepione kolebkowo. W izbach na piętrach znajdowały się kominki marmurowe i piece kaflowe. W latach 1600-19 zamek został przebudowany przez Wacława
Leszczyńskiego, kanclerza wielkiego koronnego. Dodano manierystyczny trapezowy budynek z kolumnowym krużgankiem na
piętrze w południowej elewacji (arch. prawdopodobnie Antoni Lamsit). Zewnętrzne elewacje zamku zdobiły piaskowcowe, profilowane obramienia okien i portale. Bogato zdobione wewnątrza z kamiennymi i marmurowymi kominkami oraz portalami.
Często zmieniający się właściciele nie dbali o
zamek, który został gruntownie odremontowany w latach 1875-85 przez Izabelę Działyńskich w stylu
renesansowych zamków francuskich. Projekt rekonstrukcji wykonali Maurycy Ouradou i Zygmunt
Gorgolewski, przy współudziale Eugene Viollet-le-Duca. Realizacja planów Izabeli
Działyńskiej odeszła od doktryny konserwatorskiej Viollet-le-Duca, który żądał poszanowania
autentyku, zachowania stylu zabytku i charakteru właściwego dla jego epoki i regionu.
Zamek w Gołuchowie, przekrój poziomy I piętra
1 - baszty narożne z XVI w., 2 - krużganek, 3 - klatka schodowa z XIX w., 4 - sala stołowa, 5 - sala gdańska, 6 - sala królewska, 7 - baszta narożna z XVII w.
Mury zamku późnorenesansowe, wygląd zewnętrzny ujednolicony w stylu
renesansu francuskiego w XIX w. Wystrój zewnętrzy dziedzińca wzorowany na zamkach w Blois i
Chambord. Zachowały się elementy autentycznego wystroju wnętrz z XVII w., uzupełnione
antycznymi i renesansowymi detalami architektonicznymi z Francji i Włoch lub dorabianymi na ich
wzór w Gołuchowie (kominki, obramienia okien, mozaiki).
Nowy pałac - dawna oficyna |
Na południe od zamku budynek oficyny zwany pałacem, przebudowany w latach 1872-76 z
dawnej gorzelni i przeznaczony na cele mieszkalne. Zachowany wystrój wnętrz z końca XIX w.
Oficyna, przekrój poziomy parteru
1 - hol wejściowy, 2 - klatka schodowa, 3 - galeria
P a r k
Aleja w parku |
Park krajobrazowy (pow. 162,2 ha) zawdzięcza
swój kształt Janowi Działyńskiemu, a został rozplanowany przez Adama Kubaszewskiego na obu
brzegach rzeki Ciemnej, na której znajduje się kilka stawów. Obecnie rośnie około 500 gatunków drzew i krzewów, w tym wiele egzotycznych. W parku neorenesansowe mauzoleum, w którym
spoczywa Izabella z Czartoryskich Działyńska.
W s p ó ł c z e s n o ś ć
W 1962 roku w zamku otwarto oddział
Muzeum Narodowego w Poznaniu z ekspozycją zabytkowych wnętrz i dzieł sztuki, m.in. część zbioru starożytnych waz greckich (tzw. wazy gołuchowskie) w Sali Waz Greckich, emalie limozyjskie i rzemiosło europejskie w Sali Muzealnej, polskie rzemiosło artystyczne w Sali Polskiej. W oficynie Muzeum Leśnictwa.
Zwiedzanie oddziału Muzeum Narodowego:
od wtorku do niedzieli, godz. 10:00-16:00
tel. 062 7615094
Podobne odnośniki:
